Küresel piyasalar Orta Doğu krizinin uzayacağı endişeleriyle sert dalgalanmalar yaşıyor. Lider ülkelerin petrol arzındaki sıkıntıları görüşmek üzere bir araya gelmesinin ardından ham petrol fiyatları varil başına 100 doları aştı. ABD borsaları pazartesi günü bu gelişmeyle geriledi. Dow Jones Sanayi Endeksi seans içinde yaşadığı dalgalanmaların ardından günü 47.168,80 puan seviyesinden sürdürüyor.
Endeks kayıplarını bir miktar telafi ederek 332,75 puanlık kayıpla yüzde 0,70 oranında değer kaybetti. S&P 500 endeksi ise 16,16 puanlık düşüşle yüzde 0,24 oranında gerileyerek 6.723,86 puana indi. Buna karşılık teknoloji ağırlıklı Nasdaq Bileşik endeksi 36,29 puanlık artışla yüzde 0,16 oranında değer kazandı ve 22.423,96 puana ulaştı. Petrol fiyatlarındaki bu sert dalgalanma Dow Jones endeksi yatırımcılarını da tedirgin ediyor.
Petrol fiyatlarında korkutan tırmanış
Petrol fiyatları pazar günü geç saatlerde yüzde 25 civarında fırlayarak varil başına 119 doları aşmıştı. Bu durum 2022 yılından bu yana görülmeyen seviyeleri işaret etmişti. İran’daki çatışmalar petrol üreten ülkeleri üretimi kısmaya sevk etmişti. Hürmüz Boğazı nakliye koridorunun fiilen kapanması da arzı halihazırda daraltmıştı.
Kuveyt miktarı belirtilmeyen üretim kesintilerini doğruladı. Irak’ın üretiminin ise yaklaşık yüzde 70 oranında düştüğü bildirildi. Medyada yer alan haberlere göre G7 ülkelerinin bakanları pazartesi günü Uluslararası Enerji Ajansı rezervlerinden ortaklaşa petrol piyasaya sürülmesini görüşmek üzere toplanıyor. Trump pazar günü yüksek maliyetlerin güvenlik için ödenecek çok küçük bir bedel olduğunu söylemişti.
Dow Jones endeksinde kritik beklentiler
Batı Teksas türü ham petrol vadeli işlemleri varil başına 96 dolar civarında işlem görüyor. Küresel gösterge Brent vadeli işlemleri ise 98 doların üzerinde el değiştiriyor. Borsalardaki satış dalgası geçen haftaki zorlu sürecin ardından geldi. Dow Jones geçen hafta yaklaşık yüzde 3 oranında değer kaybederek nisan 2025 döneminden bu yana en sert haftalık düşüşünü kaydetmişti.
İç ekonomik raporlara bakıldığında yatırımcılar çarşamba günkü tüketici fiyat endeksi verilerini yakından izleyecek. Cuma günü açıklanacak kişisel tüketim harcamaları endeksi okumaları da büyük önem taşıyor. Ancak her iki raporun da petrolün fiyat baskıları üzerindeki son dramatik yükselişinin etkisini henüz tam olarak yansıtması beklenmiyor. Kurumsal cephede ise kazanç sezonu devam ederken, Dow Jones endeksine dahil şirketlerin enerji maliyetleri mercek altına alınıyor.
Küresel enerji şoku endişesi
ABD, İsrail ve İran’ı içeren çatışmalar hafta sonu şiddetlenmişti. Bunun ardından ham petrol fiyatları geçen haftaki devasa kazanımlarını daha da genişletti. NATO sözcüsü Allison Hart pazartesi günü ittifakın Türkiye’ye yönelen bir füzeyi daha önlediğini açıkladı. İran, babası Ali Hamaney’in suikasta uğramasının ardından ülkenin yeni dini lideri olarak Mücteba Hamaney’i atamıştı.
Sertlik yanlısı olarak görülen Mücteba Hamaney’in Batı’ya yönelik çatışmacı tutumu sürdürmesi bekleniyor. Brent petrol vadeli işlemleri ve ABD göstergesi WTI ham petrolü daha önce varil başına yaklaşık 120 dolara fırlamıştı. Bu durum arz kesintileri ve Hürmüz Boğazı’ndan geçiş risklerine yönelik korkuların ortasında gerçekleşmişti. BMO Private Wealth baş piyasa stratejisti Carol Schleif yatırımcıların İran savaşında daha sağduyulu davranılacağını umduğunu ancak gerilimin tırmandığını belirtti.
Dow Jones üzerinde Enflasyon ve faiz çıkmazı etkisi
Schleif üç haneli petrol fiyatlarının benzin pompasında hızla büyük artışlara dönüştüğünü vurguladı. Bu dinamiğin hem yatırımcıları hem de tüketicileri korkuttuğunu sözlerine ekledi. Petroldeki sıçrama yenilenen bir enerji şokunun enflasyonu daha yükseğe itebileceği endişelerini artırdı. ABD’de tüketici harcamaları üzerinde oluşacak baskı risk iştahını azaltıyor.
Ham petrol fiyatlarında sürekli bir ralli ABD Merkez Bankası için politika görünümünü karmaşıklaştırabilir. Özellikle sanayi hisselerini barındıran Dow Jones şirketleri bu ralliye duyarlılık gösteriyor. Ekonomik büyüme yavaşlama işaretleri gösterse bile fiyat baskılarının yüksek kalması muhtemel görünüyor. Schleif, 100 dolarlık petrolün hisse senetleri için rahatsız edici olmasına rağmen enflasyon ve kazanç tablosunun mart 2022 dönemine göre daha iyi bir konumda olduğunu ifade etti. O dönem Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından petrol fiyatları 100 doları aşmıştı.
Sağlık sektöründe sürpriz anlaşma
Trump pazartesi günü yükselen petrol fiyatları sorulduğunda her şey için bir planı olduğunu belirtti. Uluslararası Para Fonu başkanı Kristalina Georgieva ise ham petroldeki yüzde 10 oranındaki uzun süreli bir sıçramanın küresel manşet enflasyonda 0,4 yüzde puanlık bir artışa yol açabileceği konusunda uyardı. Japonya’daki bir etkinlikte konuşan Georgieva düşünülemez olanı düşünün ve buna hazırlanın dedi.
ABD ekonomik veri takvimi pazartesi günü büyük ölçüde boş kalıyor. Bloomberg Novo Nordisk şirketinin kilo verme ilaçlarını Hims & Hers Health tele sağlık platformu üzerinden satmayı planladığını bildirdi. Bu yıl yaklaşık yüzde 51 değer kaybeden Hims hisseleri pazartesi günü yüzde 40 oranında fırladı. Mevcut dalgalanmalar ve fiyatlardaki şoklar Dow Jones başta olmak üzere piyasalardaki aylık toparlanma eğilimini sekteye uğratırken genel piyasa trendini yılın geri kalanı için negatife çeviriyor.
