Uluslararası derecelendirme kuruluşu Fitch Türkiye’nin kredi notu görünümünü pozitiften durağana çekti. Kurum aynı zamanda ihraççı temerrüt notunu BB- seviyesinde teyit etti. Piyasalarda yakından takip edilen bu karar küresel ekonomideki son gelişmeleri de yansıtıyor. Derecelendirme eylemlerinin tam listesi raporun sonunda yatırımcılara sunuldu.
Görünümün revize edilmesi İran savaşının başlamasından bu yana uluslararası rezervlerde yaşanan belirgin düşüşü temel alıyor. Merkez Bankası lirayı savunmak için tahmini olarak 50 milyar doların üzerinde müdahalede bulundu. Çatışmaların uzaması durumunda dış finansman ve enflasyon üzerinde daha fazla baskı oluşması bekleniyor. Bu baskının temel nedeni olarak ülkenin büyük enerji ticareti açığı gösteriliyor.
Dış tamponlardaki zayıflama Türkiye’nin kredi notu değerlendirmesinde etkili oldu
Ülkenin büyük ve çeşitlendirilmiş ekonomisi Türkiye’nin kredi notu profilini doğrudan destekliyor. Düşük kamu borcu ve stres dönemlerinde dış finansmana erişimi sürdürme geçmişi olumlu faktörler arasında yer alıyor. Dirençli bankacılık sektörü de temel görünümü güçlendiren unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. Yüksek enflasyon geçmişi ve para politikasına yönelik müdahaleler ise not artışını sınırlandırıyor.
Kurum normal şartlarda değerlendirmelerini önceden belirlenen bir yayın takvimine göre yapıyor. Ancak güncel makroekonomik dalgalanmalar nedeniyle kuruluş takvimden saparak erken bir değerlendirme yapma kararı aldı. Bu hamle kredi değerliliğinde maddi bir değişiklik olduğunda yatırımcıları zamanında bilgilendirmeyi amaçlıyor. Bir sonraki planlanan inceleme tarihinin 17 Temmuz 2026 olduğu raporda ifade ediliyor.
Cari işlemler açığı ve rezerv beklentileri raporun merkezinde yer alıyor
Brüt uluslararası rezervler nisan ayı başında 162 milyar dolara geriledi. Bu miktar şubat ayı sonunda 210 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmişti. Yabancı yerleşiklerin sermaye çıkışları ve düşük altın fiyatları bu azalışta rol oynadı. Şirketlerin artan döviz talebi de rezervlerdeki erimeyi hızlandıran bir diğer etken olarak kaydedildi.
Swap işlemleri hariç net döviz rezervleri ise 79 milyar dolardan 19 milyar doların altına indi. Bu miktar halen 2024 yılında eksi 66 milyar dolar olarak kaydedilen dip seviyenin üzerinde bulunuyor. Merkez Bankası’nın geçen hafta bankalarla swap işlemlerine yeniden başlaması bu durumu kısmen dengeliyor. Mevcut dış likidite standartları yüksek finansman gereksinimlerine kıyasla Türkiye’nin kredi notu üzerinde zayıflatıcı bir unsur olarak duruyor.
Liralaşma adımları Türkiye’nin kredi notu için önemini koruyor
Mevduat dolarizasyon oranı geçen ay yüzde 40 civarında genel olarak sabit kaldı. Bu oran 2023 yılının ortalarında kur korumalı hesaplar dahil olmak üzere yüzde 73 seviyesine kadar ulaşmıştı. Yetkililerin devalüasyonu kademeli bir yolda tutarak riskleri sınırlamaya öncelik vermesi bekleniyor. Lira mevduatlarının cazibesini sürdürmek için makroihtiyati araçların kullanılmaya devam edileceği tahmin ediliyor.
Fitch cari işlemler açığının 2026 yılında gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 2,5 seviyesine ulaşacağını öngörüyor. Enerji fiyatlarındaki yükseliş ve reel döviz kurundaki değerlenmenin gecikmeli etkisi açığın genişlemesine sebep oluyor. Güçlü iç talebin devam etmesi halinde açığın 2027 yılında yüzde 2,9 oranına çıkması bekleniyor. Küresel petrol akışlarının mayıs ve haziran aylarında normalleşmesi temel senaryo olarak kabul ediliyor.
Enflasyonla mücadelede kararlılık vurgusu dikkat çekiyor
Merkez Bankası 1 Mart tarihinde fonlama maliyetini 300 baz puan yukarı çekti. Kurum likiditeyi gecelik borç verme oranına kaydırarak politika duruşunu yüzde 40 seviyesinde sıkılaştırdı. Para politikasının bu yıl oldukça sıkı kalması ve yıl sonunda reel politika faizinin yüzde 5,5 olarak gerçekleşmesi öngörülüyor. Bu oranın 2027 yılı sonunda yüzde 2 seviyesine kadar gevşemesi beklentiler dahilinde bulunuyor.
Fitch önümüzdeki yıl kredi sınırlarının gevşetilmesiyle bazı teşviklerin devreye gireceğini hesaplıyor. Sürpriz bir şekilde öne alınan seçimler öncesinde uygulanacak bu adımların alışılmışın dışındaki politikalara dönüş anlamına gelmeyeceği belirtiliyor. Ancak aşırı gevşeme yönündeki tekrarlanan hamleler kurumsal bağımsızlığın eksikliğini gösterdiği için piyasa tarafında aşağı yönlü riskler oluşturuyor. Geçmişte uygulanan alışılmışın dışındaki para politikalarının bedelleri halen ekonomide hissediliyor.
Jeopolitik dinamikler Türkiye’nin kredi notu kararlarında belirleyici oluyor
Tüketici fiyat endeksinin 2026 yılı sonunda yüzde 27 seviyesine gerileyeceği tahmin ediliyor. Mart ayında yüzde 30,9 olan enflasyon hedeflemelerin çok üzerinde yer alıyor ve bu durum Türkiye’nin kredi notu değerlendirmesini sınırlandırıyor. Enflasyon oranının 2027 yılı sonunda ise yüzde 21 seviyesine inmesi öngörülüyor. Akaryakıt fiyat mekanizmasının devreye alınması yoluyla sağlanan mali destek enerji fiyatlarının geçişkenliğini yavaşlatıyor.
Türkiye savaş süresince uluslararası ilişkileri dengeli bir biçimde yönetti. Amerika Birleşik Devletleri ile diplomatik temaslar son bir yıl içinde önemli ölçüde gelişti. Kürt uzlaşmasına yönelik yürütülen çabalar iç güvenlik ortamının iyileşmesine doğrudan katkı sağladı. Ancak genişleyen bölgesel istikrarsızlık dönemlerinin bu olumlu diplomatik tabloyu tehlikeye atabileceği vurgulanıyor.
Büyüme rakamları ve yönetişim kriterleri detaylıca inceleniyor
Ülkenin önümüzdeki 12 ay içinde vadesi dolacak dış borcu 239 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Ticari kredileri de içeren bu meblağ döviz rezervlerine kıyasla ciddi bir baskı yaratan bir yük oluşturuyor. Likit dış varlıkların kısa vadeli dış yükümlülüklere oranının 2027 yılında yüzde 98 seviyesine iyileşmesi öngörülüyor. Buna rağmen ilgili likidite oranının benzer ülkelerin yüzde 140 olan medyan değerinden zayıf kalacağı ifade ediliyor.
Genel yönetim açığının 2026 yılında gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3,7 oranına genişleyeceği öngörülüyor. Açığın 2027 yılında seçim öncesi ekonomik canlandırma teşvikleriyle yüzde 4 seviyesine çıkması bekleniyor. Genel yönetim borcunun gayrisafi yurt içi hasılaya oranının ise yüzde 26 seviyesine yükseleceği hesaplanıyor. Bu borç yükü benzer ülkelerin medyan değerinin yarısına tekabül ettiği için Türkiye’nin kredi notu tarafında olumlu değerlendiriliyor.
Gelecekte Türkiye’nin kredi notu üzerinde etkili olacak senaryolar belirlendi
Büyümenin 2026 yılında yüzde 3,6 ve 2027 yılında ise yüzde 4,2 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Savaşın ekonomik etkileri Orta Doğu ile olan sınırlı ticaret sayesinde yumuşatılıyor. Ülke çevresel sosyal ve yönetişim faktörlerinde hukukun üstünlüğü ve kurumsal kalite başlıklarında orta düzey puanlar taşıyor. Dünya Bankası Yönetişim Göstergeleri endeksinde ülkenin zayıflayan denge mekanizmaları mevcut görünüm üzerinde baskı yaratıyor.
Not indirimine yol açabilecek unsurlar arasında uluslararası rezervlerde yaşanacak ilave sert düşüşler başı çekiyor. Yüksek enerji fiyatlarının cari açığı daha da büyütmesi piyasa güvenini zedeleyerek olumsuz bir tablo yaratma potansiyeli taşıyor. Diğer yandan notu artırabilecek unsurlar dış tamponların güçlü bir şekilde inşa edilmesine dayanıyor. Enflasyonda belirgin bir düşüşü destekleyecek sıkı para politikalarının sürdürülmesi Türkiye’nin kredi notu artırımı için temel şart olarak gösteriliyor.
Çevresel etkiler ve kurumun derecelendirme modellemesi açıklandı
Kurumun tavan notu modeli derecelendirme açısından başlangıç seviyesinde sıfır kademelik bir artış üretti. Ülkenin tavan notu uzun vadeli yabancı para cinsinden değerlendirmeyle uyumlu olarak BB- seviyesinde bulunuyor. Bu durum özel sektörün yerel para birimini dövize çevirmesini engelleyecek maddi kısıtlamaların olmadığını gösteriyor. Üst düzey teminatsız uzun vadeli borç notları da doğrudan ihraççı temerrüt notuyla eşitleniyor.
Kurumun iklim kırılganlığı tarayıcısı ülke için yüksek bir risk seviyesi tespit etmedi. İnsan hakları ve siyasi özgürlükler gibi çevresel sosyal ve yönetişim faktörleri ilgili modelde belli ağırlıklara sahip bulunuyor. Bu göstergelerde yüzde 50 oranının altında kalınması derecelendirme profili üzerinde negatif etkiler yaratıyor. Kamu borçlarının uzun yıllardır yeniden yapılandırılmadan ödenmesi geçmişi ise ülkenin analiz karnesine olumlu bir katkı sağlıyor.
Alınan bu kararlar genel ekonomik görünümü ve beklentileri şekillendiriyor
Küresel makroekonomik belirsizlikler ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar önümüzdeki dönemde yeni revizyonlar için belirleyici olmaya devam ediyor. Uluslararası derecelendirme kuruluşlarının takvim dışı değerlendirme yapma ihtiyacı duyması piyasalardaki oynaklığın ciddiyetini kanıtlıyor. Özellikle yüksek cari açık veren gelişmekte olan ülkeler için dış finansmana erişim maliyetleri bu kararlarla doğrudan şekilleniyor.
Kurum tarafından açıklanan son rapor genel gidişatta enflasyon ve rezerv yönetiminin yıllık trendleri belirlemede kritik bir rol oynamaya devam edeceğini gösteriyor. Uygulanan sıkı para politikasının aylık bazdaki olumlu etkileri piyasalar tarafından hissedilse de cari açıktaki olası artışlar yıl sonu hedeflerine ulaşılmasını zorlaştırıyor. Açıklanan veriler ışığında ülkenin yıllık büyüme hedeflerini tutturabilmesi makroekonomik istikrarın korunmasına ve dış finansman ihtiyacının dengelenmesine bağlı bulunuyor.
