ABD borsaları, çarşamba günü yılın ilk çeyreğini geride bırakırken Wall Street genelinde yayılan güçlü bir ralliye sahne oldu. Yükselişin merkezinde, yatırımcıların güvenini tazeleyen teknoloji hisselerinin ağırlıklı olduğu Nasdaq endeksi yer aldı.
Piyasa katılımcıları ve yatırımcılar, Trump tarafından yapılan ve İran’a yönelik düşmanlıkların yavaş yavaş sona erebileceğine işaret eden son açıklamaları dikkatle değerlendirdi. Günün kapanışında Dow Jones Sanayi Endeksi 224,23 puanlık (%0,48) artışla 46.565,74 puana yükseldi. S&P 500 endeksi 46,80 puan (%0,72) değer kazanarak 6.575,32 puana çıkarken, teknoloji hisselerinin ağırlıkta olduğu Nasdaq bileşik endeksi 250,32 puanlık (%1,16) oldukça güçlü bir yükselişle 21.840,95 puana ulaştı.
Yatırımcıların yüzünü güldüren bu yön değiştirici nitelikteki devasa hareketler, İran çatışmasında diplomatik bir çıkış yolu bulunabileceğine dair çıkan iyimser haberlerden güç aldı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, devlet medyasına yaptığı resmi açıklamalarda, belirli sıkı koşullar altında gerilimi kademeli olarak düşürmeye son derece açık olduğunu belirtti. Pezeşkiyan, İran’ın bölgeyi sarsan bu savaşı bitirmek için gerekli olan iradeye kesinlikle sahip olduğunu vurguluyor. Borsalarda işlem gören birçok küresel şirket de bu jeopolitik yumuşama rüzgarından son derece olumlu etkileniyor.
Trump ve ateşkes görüşmeleri Nasdaq için olumlu sinyal verdi
Beyaz Saray yetkililerinden gelen ardışık yorumlar da ABD’nin bölgesel duruşunda çok net bir değişime işaret etti. Trump, Hürmüz Boğazı tamamen kapalı kalsa bile uzayan savaşı kökten bitirmeyi yetkililerle tartıştı. Yıkıcı savaşın çok daha uzun sürmeyeceğini ve ABD’nin bölgedeki askeri müdahalesinin iki veya en geç üç hafta içinde tamamen sona erebileceğini açıkça ifade etti. Üst düzey yetkililerden gelen bu güvercin açıklamalar, şirketlerin küresel tedarik zinciri endişelerini hızlı bir şekilde hafifletti.
Trump, çarşamba günü ABD saatiyle tam 21.00’de ulusa sesleniş konuşmasında İran’daki savaş süreci hakkında kapsamlı bir güncelleme yapacak. Nasdaq ve diğer ana borsalar rekor seviyelere doğru yükselirken enerji piyasalarındaki petrol vadeli işlemleri ise sert bir şekilde düştü. Küresel gösterge olan Brent ham petrolü, işlem seansının başlarındaki çok daha sert kayıpların ardından varil başına 100 doların hemen üzerinde bir kapanış gerçekleştirmek için yaklaşık %3 oranında değer kaybetti. ABD ulusal gösterge Batı Teksas türü ham petrolü (WTI) ise varil başına 100 doların hemen altında oldukça yatay bir seviyede tutundu.
İran ateşkes talebiyle gergin piyasaları anında rahatlattı
Trump, çarşamba gününün erken saatlerinde kendisine ait Truth Social platformunda yaptığı yeni bir paylaşımda, yeni İran yönetiminin ABD’den resmi bir ateşkes talep ettiğini tüm dünyaya duyurdu. Trump, bu yeni yönetimin geçmişteki seleflerinden çok daha az radikalleşmiş ve onlara kıyasla çok daha zeki olduğunu açıkça söyledi. Değerlendirme sürecinin ancak Hürmüz Boğazı açık, serbest ve güvenli olduğunda başlayacağını sözlerine ekledi. O zamana kadar İran’ı aralıksız bir şekilde taş devrine geri göndereceklerini ifade etti.
Bu beklenmedik durum, doğrudan İran tarafından resmi olarak doğrulandığı takdirde, gerilimi düşürme yönünde atılmış son derece önemli ve tarihi bir adımı işaret ediyor. Küresel petrol ve doğal gaz arzının beşte birinin aralıksız geçtiği bu son derece kritik su yolu, çatışmanın en başından beri İran askeri güçleri tarafından fiilen kapatılmıştı. Bu sert durum, dünya çapında akaryakıt ve petrol fiyatlarının eşi benzeri görülmemiş bir hızla artmasına yol açmıştı. Artan maliyetler şirketlerin sürdürülebilir kârlılığını uzun bir süredir ciddi anlamda baskılıyordu.
Nasdaq ralliye liderlik ederken piyasaların gözü boğazda
Truist Baş Yatırım Sorumlusu Keith Lerner, küresel piyasaların özellikle petrol fiyatları ve ateşkes ihtimali etrafında şekillenen sıcak manşetlerden anlık olarak etkilenmeye devam ettiğini söylüyor. Panik halindeki yatırımcılar, Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti gibi temel jeopolitik riskler sürse bile masadaki müzakerelerin devam ettiğinden ciddi bir teselli buluyor. Piyasalar da bu belirsizlik ortamında barış ve ateşkes ihtimalini hızla satın almayı tercih ediyor.
Wall Street’teki üç ana endeks salı günü, geçtiğimiz yılın mayıs ayından bu yana görülen en iyi günlük kazancını kaydetmişti. Salı günkü yoğun işlemlerde S&P 500 endeksi yaklaşık %3 değer kazanırken, Nasdaq bileşik endeksi %4’e yakın muazzam bir artış yaşamıştı. ABD’nin Tahran yönetimine yönelik ortak saldırısından çok yakında tamamen çıkacağına dair artan iyimserlik, piyasalara hakim olan bu coşkulu rahatlama rallisini şiddetle ateşledi.
Diplomatik temaslar ve borsalardaki beklentiler
Bu devasa beklentilerin temelinde, Trump’ın uzayan savaştan tamamen çekilmeye son derece açık olduğunu öne süren dikkat çekici bir Wall Street Journal haberi yatıyordu. Vital Knowledge analistleri müşterilerine gönderdikleri notta, Trump’ın sosyal medya paylaşımlarında bu sızdırılan haberi fiilen doğruladığını net bir dille belirtti. Orta Doğu medyasında ise İran devlet televizyonu, cumhurbaşkanının ülkesine güçlü güvenlik garantileri sunulması halinde savaşı derhal bitirmeye hazır olduğunu söylediğini aktardı.
Trump ayrıca İran ile kapalı kapılar ardında yürütülen müzakerelerin gayet iyi gittiğini defalarca tekrarladı. Tahran’daki üst düzey yetkililer bu cesur iddiaya sık sık güçlü bir şekilde itiraz etseler de, iki taraf arasında dolaylı mesaj alışverişi yapıldığı kesin olarak biliniyor. İran cumhurbaşkanı, ülkesinin bir daha asla saldırıya uğramayacaklarına dair kesin garantiler alması halinde savaşı tamamen sona erdirmek için gerekli iradeye sahip olduklarını gösterdi. Küresel piyasalar, özellikle de teknoloji odaklı Nasdaq bu olumlu diplomatik gelişmeleri çok yakından takip ediyor.
Enerji altyapısındaki ağır hasar ve devasa ekonomik etkiler
Trade Nation Kıdemli Piyasa Analisti David Morrison, dünkü güçlü toparlanmanın etkileyici olduğuna dair hiçbir şüphe olmadığını dile getiriyor. Enerji maliyetlerindeki geri çekilmenin hisselere çok yardımcı olduğunu da hemen ekliyor. Ancak çeyrek sonu yaklaştığı için artan pozisyon kapatma işlemleri nedeniyle mevcut durumun oldukça karmaşıklaştığını açıkça ifade ediyor. Tedirgin yatırımcıların neyi fiyatlayıp neyi fiyatlamadığını net olarak ifade etmenin günümüz şartlarında çok zor olduğunu vurguluyor.
Morrison, coşkulu yatırımcıların halihazırda bölgeye verilmiş olan çok ağır ekonomik hasarı hiç hesaba katmıyor olabileceği konusunda sert bir şekilde uyarıyor. Körfez çevresindeki devasa enerji altyapısı onarılamaz şekilde zarar gördü ve duran üretimin yeniden başlaması oldukça uzun bir zaman alacak. Borsalarda işlem gören hisse senedi endekslerinin dipten toparlanması zaten bekleniyordu ancak piyasaların asıl testinin bu rallinin direncinde yattığı çok açık görülüyor.
Nasdaq Dow Jones ve S&P’de Zorlu geçen mart ayının ardından gelen toparlanma
Salı günkü dev ralli, ABD hisse senetleri piyasaları için son derece zorlu geçen mart ayının tam olarak son işlem gününde gerçekleşmişti. Piyasaların yakından izlediği S&P 500 ve Nasdaq tam bir yıl içindeki en kötü ve yıkıcı aylık performanslarını sergilemişti. Dow Jones Sanayi Endeksi ise eylül 2022’den bu yana kaydedilen en büyük ve en sert aylık kaybını yaşamıştı. Yatırımcılar nisan ayına yaşanan bu büyük kayıplar nedeniyle çok daha temkinli bir şekilde giriyor.
Piyasalardaki genel düşüşün ana itici gücü, şubat ayının son gününde diplomatik müzakerelerin aniden çökmesinin ardından başlayan şiddetli çatışma oldu. Truist’ten Lerner, bu dev rallinin sıçramadan hemen önce gerçekleşen son derece anlamlı bir sıfırlamanın arka planında meydana geldiğini açıkça belirtiyor. S&P 500 değerlemelerinin zirveden hızla düştüğünü, genel teknoloji değerlemelerinin ise 2023 başından bu yana görülen en düşük seviyelere çok yaklaştığını vurguluyor.
Petrol fiyatlarındaki sert dalgalanma ve devasa enflasyon endişesi
Yıkıcı düşmanlıkların yakında kalıcı olarak durdurulacağı beklentisiyle güçlü bir şekilde desteklenen küresel petrol fiyatları, kısa süreliğine de olsa varil başına 100 doların altına inmeyi başardı. Küresel ticaretin odak noktası Brent ham petrolü için haziran ayında vadesi tamamen dolan vadeli işlem sözleşmeleri en son %2,9 düşüşle varil başına 100,95 dolara kadar geriledi. Kanlı savaşın aniden patlak vermesinin ardından Brent, sadece birkaç gün içinde varil başına 120 dolara kadar fırlamıştı. ABD Batı Teksas türü ham petrol vadeli işlemleri ise %1,8 oranında düşüşle varil başına 99,59 dolara çok hızlı bir şekilde indi.
Uluslararası petrol fiyatları, tüm tarihteki en iyi ve kazançlı aylık performanslarından birini geride bıraktı. Hürmüz Boğazı’nın ticarete fiilen kapatılması piyasadaki bu rekor artışı körükledi. Devasa enerji şokunun küresel enflasyonist baskıları yeniden ateşleyebileceği endişeleri, teknoloji hisselerinin ağırlıkta olduğu Nasdaq endeksini baskılayan çok temel unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. Hükümet tahvil getirileri piyasadaki bu artan beklentiler arasında tırmanarak hisseler üzerindeki büyük ağırlığını çok derinden hissettirdi.
Perakende satışlar güçlü seyrederken imalat sektörü büyüyor
Salı günü Beyaz Saray’daki Oval Ofis’te basın mensuplarına konuşan Trump, ABD’nin çok yakında o bölgeden tamamen ayrılacağını ve en büyük hedefleri olan nükleer tehdidi ortadan kaldırma misyonunun başarıldığını kesin bir dille söyledi. Ancak çarşamba günü ünlü bir İngiliz gazetesine verdiği tartışmalı röportajda NATO’yu itibarsız bir kağıttan kaplan olarak nitelendirdi. Üstelik ABD’yi bu köklü ittifaktan tamamen çıkarmayı çok güçlü bir şekilde düşündüğünü net ifadelerle belirtti.
Piyasa katılımcıları çarşamba günü açıklanan oldukça yoğun bir makroekonomik takvimi de dikkatle takip etti. Şubat ayı ABD perakende satışları piyasa beklentilerinin de üzerinde %0,6 artarak toplamda 738,4 milyar dolara ulaştı. Ulusal İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) ise mart ayında sürpriz bir artışla 52,7’ye yükselerek genel ekonominin art arda tam 17. ayında da büyümeye hız kesmeden devam ettiğini gösterdi. Tedarik Zinciri Yönetimi Enstitüsü verileri, piyasa katılımcılarına ve yatırımcılara ekonomik canlılığın sürdüğüne dair büyük bir güven veriyor.
Küresel giyim devinin hisseleri sert düştü
Uluslararası savaş gündeminin tamamen uzağında, dünyanın en büyük ve popüler ayakkabı markası olan Nike çeyreklik gelir ve net kâr beklentilerini açık ara farkla aştı. Ancak dev şirketin yayımladığı kazanç raporu, en önemli pazarlardan Büyük Çin bölgesinde uzun süredir devam eden zayıflığı ve genel brüt kâr marjındaki endişe verici düşüşü tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Beklentilerin çok altındaki bölgesel mağaza satışları sonrası ünlü şirketin hisseleri piyasalarda %15’ten fazla değer kaybetti.
Şirketin açıkladığı bu finansal sonuçlar, sabırsız yatırımcıların CEO Elliott Hill’in başlattığı köklü geri dönüş planının çok daha somut etkilerini açıkça görmeyi beklediği son derece hassas bir dönemde geldi. Genel piyasa cephesinde ise, küçük ölçekli şirketlerin yer aldığı Russell 2000 endeksi 15,99 puanlık (%0,64) istikrarlı yükselişle 2.512,37 puana ulaşırken güvenli liman altın 113,70 puanlık (%2,43) oldukça büyük bir artışla 4.792,30 dolara tırmandı ve lider kripto para birimi Bitcoin 49,42 puanlık (%0,07) ufak bir kayıpla 68.062,00 dolarda yatay seyretti. Tüm bu karmaşık veriler ışığında, Nasdaq ve diğer köklü ana endekslerdeki bu güçlü toparlanma çabası, sadece günlük jeopolitik haber akışıyla kesinlikle sınırlı kalmıyor. Açıklanan enflasyon verileri, güçlü perakende harcamaları ve imalat sektöründeki devasa genişleme adımları birleştiğinde, yatırımcıların yıllık bazda çok daha iyimser bir makroekonomik büyüme trendini fiyatlamaya başladığı ve ilk çeyrekteki son derece dalgalı piyasa görünümünün yerini yılın kalanı için çok daha stabil ve güçlü bir yükseliş beklentisine bıraktığı çok açıkça görülüyor.
