Pazar günü İran savaşının 100. günü tamamlanırken çatışma küresel piyasalarda tüm varlık sınıflarında önemli oynaklık yaratmaya devam ediyor. ABD ile İran arasındaki müzakereler durma noktasına geldi, ateşkes kırılgan da olsa diplomasi için halen geçerliliğini koruyor.
S&P 500 endeksi savaş devam ederken tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü. Küresel gösterge Brent ham petrol vadeli fiyatları savaş öncesi seviyesinin yüzde 36 üzerinde, ABD West Texas Intermediate vadeli fiyatları ise yaklaşık yüzde 50 yukarıda işlem görüyor. ABD’de Nisan ayı tüketici fiyat endeksi yıllık yüzde 3,8 ile son üç yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Hürmüz Boğazı savaş boyunca fiilen kapalı kaldı. Orta Doğu’daki kritik enerji üretim tesislerindeki hasar ve kapanmalar ciddi arz kısıtlamaları oluşturdu. Petrol stokları Haziran boyunca tükenmeye devam ederse kritik operasyonel seviyelere ulaşılacak ve arz güvenliği yarışı hızlanacak.
Hisse piyasaları yapay zeka optimizmiyle yükselişi sürdürdü
Netwealth baş yatırım sorumlusu Iain Barnes, hisse piyasalarına büyük enerji ithal eden ekonomilerin “ılımlı deflasyonist ortamdan” stagflasyonist bir ortama geçeceği varsayımının hakim olduğunu söyledi. Yapay zekanın gelecekteki yıkıcı gücüne yönelik iyimserlik ve ABD şirketlerinin karlı görünümü de piyasaların odağına yerleşti.
Barnes, yükselişin açık şekilde ABD ve Asya piyasalarında doğrudan yapay zeka harcamalarından fayda gören şirketler tarafından yönlendirildiğini belirtti. Avrupa hisselerinin daha zayıf kaldığını, çünkü artan enerji maliyetlerinin etkisinin daha sorunlu olduğunu ekledi.
BRI Wealth Management yatırım başkanı Toni Meadows, yapay zeka altyapı harcamalarının çeşitli darboğazları ortaya çıkardığını, özellikle bilgi işlem kapasitesine yönelik doyumsuz talebin yarı iletken hisse fiyatlarını beslediğini söyledi. Meadows, Güney Kore ve Tayvan gibi pazarların ve tüm ekonomilerin bu nedenle büyüme revizyonu aldığını belirtti.
ABD’nin petrol konusunda büyük ölçüde kendi kendine yeterli olduğu için Basra Körfezi’ndeki çatışmanın yarattığı baskının daha az acil olduğunu söyleyen Meadows, Hürmüz Boğazı kapalı kalırsa enflasyonun yükselmesinin beklendiğini ancak yatırımcıların ne Trump’ın ne de İranlıların bu çatışmayı uzatmak istemediğine inanmaya istekli olduğunu aktardı.
Tahvil getirileri finansal kriz öncesi seviyelere yükseldi
Devlet tahvilleri savaş patlak verdiğinden beri oynak seyretti ancak egemen borç getirileri yüksek kalmaya devam ediyor. ABD Hazine tahvili getirileri savaşın ardından yükselişe geçti, yatırımcılar daha yüksek enflasyon ve şahin para politikasını fiyatlamaya çalıştı. Geçen ay 30 yıllık Hazine tahvilinin getirisi finansal kriz öncesinden bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Premier Miton Investors baş yatırım sorumlusu Neil Birrell, İran savaşı sonrası oluşan tabloda tahvil piyasalarının “gerçekten endişelenecek bir şey olduğu” görüşünü benimsediğini söyledi. Daha yüksek enflasyon, düşük büyüme ve tedarik zinciri aksaklıkları endişelerine dikkat çekti.
Birrell, yüksek enflasyon ve faiz oranlarının uzun ömürlülüğünün, ulaştıkları mutlak zirvelerden muhtemelen daha önemli olduğunu belirtti. Mevcut durum uzun süreli göründüğü için ekonomik büyümenin zarar göreceğini ve tahvil getirilerinin yüksek kalmasının hisse senetlerinin seviyesini korumasını zorlaştıracağını ekledi.
İran savaşı ve Hürmüz Boğazı ablukası petrol arzını kısıtladı
Hürmüz Boğazı’nın ablukaya alınması, Orta Doğu’daki önemli enerji üretim tesislerindeki hasar ve kapanmalarla birlikte ciddi arz kısıtlamaları yarattı. Arz sorunları petrol ithalatçılarını alternatif tedarikçi arayışına itti. Son 100 gün ABD ham petrol ihracatında artışa sahne oldu.
PVM Oil Associates analisti Tamas Varga, bunun petrol piyasalarında önemli bir fiyat rallisini engelleyen “görünür hafifletici faktörlerden” biri olduğunu söyledi. İran savaşı sonrasında stratejik Petrol Rezervi salımı, İran ve Rus petrolüne yönelik yaptırım muafiyetleri, azalan Çin petrol ithalatı, Basra Körfezi’nden Asya ve Avrupa’ya petrol taşımak için alternatif güzergahlar ve talep tahribatını diğer faktörler olarak sıraladı.
Varga, petrol stokları Haziran boyunca tükenmeye devam ederse kritik operasyonel seviyelere ulaşılacağını ve arz güvenliği için yarışın hızlanacağını belirtti. Bu durumda “100 doların üzerine geri dönüşün yakın” olacağını söyledi. Boğazın arz kıtlığını ve dolayısıyla enflasyon baskısını hafifletmek için mümkün olan en kısa sürede yeniden açılmasının zorunlu olduğunu ekledi.
İran savaşı sonrası enflasyonda yükseliş artan enerji maliyetleriyle hızlandı
Devam eden savaş enerji maliyetlerini yüksek tutarken, başlıca büyük ekonomilerdeki enflasyon verileri petrol, doğal gaz, jet yakıtı ve benzin fiyatlarındaki artışla yükselmeye başladı. ABD’de Nisan ayı TÜFE yıllık yüzde 3,8 ile neredeyse üç yılın en yüksek seviyesini kaydetti.
Orta Doğu’dan azalan enerji arzları enflasyon artışlarının ana itici gücü oldu. Yükselen fiyatlar Almanya ve Hindistan dahil bazı ülkelerde hükümet müdahalelerine yol açtı.
Kingswood Group yöneticisi Paul Surguy, piyasaların “küresel savaşa karşı topluca uyuşmuş” olup olmadığını sorguladı. ABD’nin politikalarındaki sürekli değişikliklere karşı genel bir ilgisizlik görüldüğünü belirten Surguy, İran savaşı konusunda “ABD’de savaşa destek tüm zamanların en düşük seviyesinde, askeri finansman tüm zamanların en yüksek seviyesinde ve her iki taraf da kuşkusuz itibarını kurtaracak bir çıkış yolu arıyor” dedi. Bunun, mevcut durumdan ziyade petrolün uzun vadeli fiyatını etkilemesinin beklendiğini söyledi.
