İran ve ABD arasındaki siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle Hürmüz Boğazı petrol arzı kısıtlamaları devam ediyor. Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile Pekin’de yaptığı iki günlük zirvenin ardından boğazın açık tutulması gerektiği konusunda uzlaştıklarını ancak somut bir ilerleme kaydedilemediğini açıkladı. Küresel enerji piyasalarında Brent petrolü fiyatları çatışmaların başlangıcından bu yana yüzde 50 oranında artış gösterdi.
Küresel piyasalar Hürmüz Boğazı petrol arzı darboğazıyla karşı karşıya kalıyor
İran yönetimi, Basra Körfezi’ndeki askeri gerilim sona erene kadar bölgedeki gemi trafiği üzerindeki denetimini sürdüreceğini bildirdi. İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian, güvenliğin yeniden tesisiyle birlikte seyrüsefer şartlarının normale döneceğini açıkladı.
Mehr haber ajansına konuşan Pezeshkian, uluslararası hukuk çerçevesinde izleme mekanizmaları uygulayacaklarını belirtti. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ise Şinhua haber ajansı aracılığıyla boğazın deniz taşımacılığına derhal açılması çağrısında bulundu.
ABD yönetimi, Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmak amacıyla İran petrol ihracatına yönelik bir abluka başlatmıştı. Bloomberg Economics Savunma Analisti Becca Wasser, yayımladığı analiz notunda müzakerelerin kilitlendiğini ve askeri risklerin yükseldiğini ifade etti. Wasser, Hürmüz Boğazı petrol arzı akışının kesintiye uğramasının küresel ekonomik maliyetleri artırdığını vurguladı. Fiziki ham petrol piyasalarında gözlenen daralma, küresel enerji endüstrisindeki arz sıkışıklığını derinleştiriyor.
Çin petrol şirketlerine yönelik yaptırımlar müzakerelerde ele alınıyor
Trump, Çin ziyareti dönüşünde yaptığı açıklamada İran petrolü satın alan Çinli enerji firmalarına uygulanan yaptırımların kaldırılabileceğine işaret etti. ABD Hazine Bakanlığı son haftalarda bu yaptırımların kapsamını genişletmişti. Pekin yönetimi ise kendi şirketlerine ABD kararlarını dikkate almama talimatı vermişti. Trump, yaptırımlara ilişkin nihai kararını önümüzdeki günlerde vereceğini duyurdu.
Trump, Fox News mülakatında bu hafta boğazdan geçen üç Çin tankerine ABD tarafından izin verildiğini belirtti. İran devlet televizyonu ise Devrim Muhafızları Ordusu deniz kuvvetleri yetkililerine dayandırdığı haberinde çarşamba gecesinden bu yana 30’u aşkın geminin geçiş yaptığını duyurdu. Beyaz Saray, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Hürmüz Boğazı petrol arzı kesintilerini sonlandırılarak enerji maliyetlerini düşürmenin yollarını arıyor. Küresel piyasalarda gemi sahiplerinin temkinli duruşu nedeniyle deniz trafiğindeki geçici toparlanma etkisini kaybetti.
Uranyum stokları konusunun ertelenmesi diplomatik çözümü geciktiriyor
Kısa vadeli bir uzlaşmanın önündeki en büyük engellerden birini Tahran’ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı petrol arzı güvenliği oluşturuyor. Trump, askeri müdahalenin gerekçesi olarak nükleer programı göstermiş olmasına rağmen iki taraf da bu konuyu müzakerelerin son aşamasına erteleme kararı aldı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Hindistan’da düzenlediği basın toplantısında uranyum başlığının ertelenmesi konusunda ABD ile mutabakata varıldığını açıkladı. Geçen yılın haziran ayında düzenlenen hava saldırılarından bu yana uranyum stoklarının nerede bulunduğu bilinmiyor.
Trump, Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada doğru zamanda uranyumu bölgeden uzaklaştırmak için askeri güç kullanabileceğini belirtti. Pakistan İçişleri Bakanı Mohsin Naqvi ise arabuluculuk çalışmaları kapsamında Tahran’da mevkidaşı ile bir araya geldi. Tasnim haber ajansının bildirdiğine göre görüşmede iki ülke ilişkileri ve barış müzakerelerinin yeniden başlatılması ele alındı. ABD Dışişleri Bakanlığı, bölgesel istikrarı sağlamak amacıyla İsrail ve Lübnan arasındaki ateşkesin 45 gün süreyle uzatıldığını duyurdu. Bakanlık ayrıca ABD hedeflerine yönelik saldırı hazırlığındaki bir Irak vatandaşının tutuklandığını açıkladı.
