Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışma yeniden enerji arzının merkezine yerleşti. Washington’ın yeni saldırı tehdidi ile Tahran’ın geçişleri daha da kısıtlama mesajı, petrol ve küresel enflasyon riskini büyüttü.
Hürmüz Boğazı çevresinde yeniden hızlanan saldırılar, enerji taşımacılığında haziran ayında oluşan geçici rahatlamayı ortadan kaldırıyor. Petrol piyasası, yalnızca İran ihracatını değil Körfez’deki diğer üreticilerin sevkiyat güvenliğini de yeniden fiyatlamaya başladı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın müzakerelere dönmemesi hâlinde gelecek hafta elektrik santralleri ve köprülerin vurulabileceğini söyledi. İran Devrim Muhafızları ise Hürmüz Boğazı üzerindeki kısıtlamaların süreceğini ve ABD ile müttefiklerinin yararlandığı diğer enerji ihracat yollarının da kapatılabileceğini bildirdi.
Enerji hedefleri masaya geldi
Washington, çarşamba günü İran’ın kıyı savunma sistemleri ile seyir füzesi depolama ve fırlatma alanlarına yeni saldırılar düzenlediğini açıkladı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, operasyonun ticari gemilere yönelik saldırılarda kullanılan askerî kapasiteyi zayıflatmayı amaçladığını belirtti.
Trump, enerji hedeflerinin şimdilik son seçenek olarak tutulduğunu ancak anlaşma sağlanmazsa elektrik santralleri ve köprülerin hedef alınabileceğini söyledi. ABD yönetimi aynı zamanda İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden devreye soktu.
İran tarafı buna bölgedeki ABD askerî hedeflerine saldırılar düzenlediğini açıklayarak karşılık verdi. Tahran, Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün’deki hedeflerin vurulduğunu öne sürerken Bahreyn yönetimi hava saldırılarının engellendiğini bildirdi.
Hürmüz Boğazı için daha geniş tehdit
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı üzerindeki baskıyı yalnızca İran’a uygulanan abluka sona erene kadar sürdürme mesajı vermedi. Açıklamada, ABD ve müttefiklerine hizmet eden diğer ihracat koridorlarının da kapatılabileceği ifade edildi.
Piyasanın ikinci korkusu Babülmendep Boğazı oldu. İran’ın Yemen’deki Husiler üzerinden Kızıldeniz girişini baskı altına alabileceği değerlendirmesi, iki büyük enerji ve ticaret geçidinin aynı anda risk altında kalabileceği senaryosunu gündeme taşıdı.
Hürmüz Boğazı savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatlarının yaklaşık beşte birini taşıyordu. Son gemi takip verileri, salı günü boğazdan geçen 11 geminin dokuzunun İran ticaretiyle bağlantılı olduğunu gösterdi.
Diğer Körfez üreticileri için petrol veya gaz yüklemeye giden görünür tanker geçişi kaydedilmedi. İran ihracatı taşıyan gemiler arasında 2 milyon varil ham petrol yüklü bir tanker de yer aldı.
Hürmüz Boğazı geriliminin ardından petrol yeniden bir aylık zirvede
Petrol fiyatları salı günü yaklaşık yüzde 2 yükselerek bir ayın en yüksek kapanışına ulaştı. Brent petrol 84,73 dolardan, WTI petrol ise 79,34 dolardan günü tamamladı.
Çarşamba günü TSİ 15.14 itibarıyla Brent petrol yüzde 0,2 artışla 84,91 dolara, WTI petrol yüzde 0,3 yükselişle 79,60 dolara çıktı.
Goldman Sachs, Körfez ihracatının haziran ayındaki geçici anlaşmanın ardından savaş öncesi seviyelerin yüzde 80’inin üzerine toparlandığını, ancak son haftada yüzde 50’nin altına gerilediğini hesapladı.
Banka, ihracattaki toparlanmanın durması hâlinde Brent petrolün yılın dördüncü çeyreğinde 110 doların üzerine çıkabileceğini öngördü. Bu rakam bir piyasa tahmini niteliğinde ve çatışmanın süresi ile gemi geçişlerinin seyrine bağlı bulunuyor.
Borsa İstanbul’da hangi hisseler izlenecek
Hürmüz Boğazı geriliminin Borsa İstanbul’a ilk aktarım kanalı petrol fiyatları olacak. Yüksek petrol, ulaştırma şirketlerinin yakıt giderleri, sanayi şirketlerinin enerji maliyetleri ve Türkiye’nin enflasyon görünümü üzerinden fiyatlamayı etkileyebilir.
THYAO ve PGSUS açısından jet yakıtı maliyetleri, TUPRS için ham petrol tedariki ile rafineri ürün marjları, PETKM için ise enerji ve nafta maliyetleri öne çıkacak. Etkinin yönü yalnızca petrol fiyatına değil şirketlerin korunma işlemlerine, ürün fiyatlarına ve kur hareketine de bağlı olacak.
Yatırımcıların Hürmüz Boğazı için üç veriyi birlikte izlemesi gerekiyor. Bunlar ticari gemi geçişlerinin normale dönüp dönmediği, İran limanlarına yönelik ablukanın kapsamı ve Washington ile Tahran arasında müzakerelerin yeniden başlayıp başlamayacağı olacak.
Petrolde 85 dolar çevresindeki hareketin kalıcılaşması, enerji maliyetleri ve küresel enflasyon beklentileri üzerindeki baskıyı artırabilir. Gevşeme için yalnızca siyasi açıklamalar değil, Hürmüz Boğazı gemi trafiğinde somut toparlanma görülmesi gerekecek.
