Türkiye madencilik sektörü yatırımları son dönemde hız kazanırken, artan tesis sayıları ve su tüketimi çevresel sürdürülebilirlik verilerini aşağı yönlü etkiliyor. Uşak iline bağlı Güney köyünde 20 yıl önce faaliyete geçen altın madeninin bölgedeki 50 su kaynağını kuruttuğu rapor edildi. İzmir’in 170 kilometre doğusunda yer alan bölgede yaşayan çevre aktivisti Uğur Sümer, geçmişte 60 metre derinlikte ulaşılan yeraltı sularının günümüzde 400 metre sondajla dahi bulunamadığını belirtti. Türkiye’nin kasım ayında ev sahipliği yapacağı COP31 iklim zirvesi öncesinde, su yoğunluklu maden projelerinin çevresel etkileri uluslararası düzeyde izleniyor.
Yeni yasa ile Türkiye madencilik sektörü izinleri 410 bin seviyesine ulaştı
Türkiye’de 2000 yılından itibaren altın ve kömür odaklı maden arama ruhsatlarında belirgin bir ivmelenme kaydedildi. Geçen yıl temmuz ayında yürürlüğe giren ve onay süreçlerini kısaltan yeni düzenlemenin ardından verilen ruhsat sayısı 410 bin adede yükseldi. Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar mart ayındaki Kanada ziyareti kapsamında yaptığı açıklamada, yasanın yabancı yatırım girişini hızlandıracağını ifade etmişti. Bayraktar’ın Vancouver merkezli Eldorado Gold şirketine ait Uşak’taki Tüprag altın madeni yetkilileriyle de resmi görüşmeler gerçekleştirdiği bildirildi.
Altın üretimi hedefi ve su tüketim verileri artış gösteriyor
Enerji Bakanlığı verilerine göre, Türkiye’nin yıllık altın üretiminin 28 ton seviyesinden 100 ton seviyesine çıkarılması planlanıyor. Altın ve benzeri metallerin çıkarılma süreci yüksek miktarda su gerektirirken, operasyonlarda kullanılan kimyasallar hidrolojik sistemler üzerinde doğrudan etki bırakıyor. Resmi verilere göre 2024 yılında Türkiye’nin 20 milyar 300 milyon metreküp olan toplam su tüketiminin yüzde 5,8’i madencilik faaliyetlerinde kullanıldı. Bu veri, 2016 yılındaki madencilik su tüketim hacminin tam 4 katına işaret ediyor.
Aybastı yaylasında tarım alanları maden sahasına dönüşüyor
Ordu ilinin Aybastı yaylasında altın madeni sondaj çalışmaları nedeniyle mera alanlarının sınırlandırılması yerel halkın faaliyetlerini durdurdu. Bölgedeki fındık üreticileri, genişleyen maden sahalarının küresel ölçekteki ihracat odaklı fındık ekonomisini daraltacağını raporluyor. İhracatçı Ömer Aydın, Ordu’daki arazilerin yüzde 80’inin maden sahası ilan edildiğine dair piyasa endişelerini dile getirdi. Dezenformasyonla Mücadele Merkezi ise geçen ay iddiaları reddederek, aktif maden alanlarının Türkiye yüzölçümünün yalnızca yüzde 0,18’ini oluşturduğunu duyurdu.
Ekosistem üzerindeki baskılar yıllık verilerde negatif ayrışma yaratıyor
Hidrolog Erol Kesici, madencilikte yoğun su ve kimyasal kullanımının ekosistem döngülerini bozduğunu, su kaynaklarının azalmasıyla birlikte Türkiye’nin şiddetli bir hidrolojik kuraklık evresine girdiğini belirtti. Temmuz ayında onaylanan ve şirketlere tarım arazilerini kamulaştırma yetkisi veren yasanın bu istatistiksel tabloyu hızlandırdığı kaydediliyor. Muğla İkizköy’de linyit madeni genişletme projelerinin zeytinlikler üzerindeki baskısı sürerken, 2006 yılında Güney köyünde 2 bin kişide siyanür kirliliğine bağlı sağlık problemleri yaşandığı belgelenmişti. Makroekonomik ve çevresel verilerin sentezi, Türkiye madencilik sektörü yatırımlarındaki genişleme trendinin uzun vadeli tarım gelirleri ve su arzı güvenliği üzerinde kalıcı riskler oluşturarak yıllık büyüme kalitesini aşağı yönlü etkileyebileceğini gösteriyor.
