ABD ve İran arasındaki nükleer müzakerelerin yeni turu Perşembe günü İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılıyor. Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, Pazar günü yaptığı açıklamada görüşmelerin yerini ve zamanını doğruladı. Busaidi, bu adımı anlaşmanın sonuçlandırılması yolunda atılmış olumlu bir itici güç olarak nitelendirdi.
İran’ın en üst düzey diplomatı Abbas Arakçi, ABD elçisi Steve Witkoff ile Cenevre’de bir araya gelmeyi beklediklerini ifade etti. Arakçi, Tahran’ın taslak bir teklif üzerinde çalıştığını ve ABD ve İran arasındaki nükleer meselenin diplomatik yollarla çözülmesi için güçlü bir ihtimal olduğunu dile getirdi.
Trump ve askeri harekat seçenekleri
ABD ve İran görüşmelerinin hazırlıkları sürerken Trump, İran’a yönelik sınırlı bir askeri saldırı seçeneğini değerlendirdiğini açıkladı. Cuma günü gazetecilere konuşan Trump, müzakerelerin başarısız olması ihtimaline karşı askeri hazırlıkların sürdüğüne dair örtülü tehditlerde bulundu.
ABD Özel Elçisi Steve Witkoff ise Fox News‘e yaptığı açıklamada, ABD ve İran görüşmelerine yönelik olarak, Trump’ın İran’ın neden hâlâ “teslim olmadığını” anlamakta güçlük çektiğini belirtti. Witkoff, başkanın önünde pek çok alternatifin bulunduğunu ancak İran’ın tutumunu merakla takip ettiğini sözlerine ekledi.
Basra Körfezi’nde devasa donanma yığınağı
Reuters‘a konuşan ABD’li yetkililer, askeri planlamaların ileri bir aşamaya ulaştığını bildirdi. Trump’ın talimatıyla bölgeye sevk edilen güçler arasında, dünyanın en büyük savaş gemisi olan USS Gerald R. Ford ve USS Abraham Lincoln uçak gemileri de yer aldı.
Askeri seçenekler arasında liderlik değişimi ve belirli kişilerin hedef alınması gibi başlıkların da tartışıldığı kaydedildi. İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ise uçak gemilerinin bölgeye gönderilmesine, bu gemileri denizin dibine gönderebilecek silahlara sahip olduklarını söyleyerek karşılık verdi. ABD ve İran görüşmeleri silahların gölgesinde kalan bu ortamda yapılacak.
Uranyum zenginleştirme konusundaki çıkmaz
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, müzakerelerin teşvik edici sinyaller verdiğini ancak her türlü senaryoya karşı hazırlıklı olduklarını duyurdu. Görüşmelerdeki en büyük engel, İran’ın uranyum zenginleştirme hakkı konusundaki ısrarı olarak görülüyor.
ABD, İran’ın nükleer silah üretme kapasitesine sahip olmamasını talep ederken, Arakçi ABD’li müzakerecilerin “sıfır zenginleştirme” gibi bir dayatmada bulunmadığını iddia etti. Bu durum, ABD’li yetkililerin resmi açıklamalarıyla çelişki oluşturmaya devam etti.
Operasyon Midnight Hammer ve bölgesel gerilim
İran’ın nükleer programının barışçıl amaçlı olup olmadığına dair şüpheler, geçtiğimiz Haziran ayında “Midnight Hammer Operasyonu” ile somut bir çatışmaya dönüştü. İsrail ve ABD güçleri, İran’daki nükleer tesislere yönelik ortak bir saldırı düzenledi.
Saldırının yarattığı hasarın boyutu, Tahran’ın uluslararası müfettişlere izin vermemesi nedeniyle tam olarak belirlenemedi. Bölgedeki askeri hareketlilik ve ekonomik yaptırımlar altındaki İran’da yaşanan protestolar, Cenevre’deki zirvenin önemini daha da artırdı.
