ABD-İran savaşı, 2026 yılında küresel kredi piyasaları için olası risk senaryolarını önemli ölçüde genişletti. Fitch Ratings, bu savaşın temel senaryo tahminleri ve varsayımları için ciddi bir tehdit oluşturduğunu açıkladı. Küresel ekonominin önemli bir arz şokuyla karşı karşıya kaldığı artık netlik kazandı.
Yüksek enerji girdi maliyetlerinden kredilere doğrudan geçişler yaşandı. Bu durum düşük talep, yüksek enflasyon ve sıkılaşan finansman koşulları gibi dolaylı makro etkiler yarattı. Çatışmaların sona ermesi halinde dahi risk ortamı üzerindeki etkiler kalıcı hale geldi.
ABD-İran savaşı enerji maliyetlerini ve enflasyonu tetikliyor
Olumsuz senaryo altında, Brent ham petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere kıyasla daha uzun süre yüksek kalması beklendi. Fitch, 2026 yılı için petrol varsayımını varil başına 100 dolara çıkardı. Avrupa’da doğal gaz fiyatları da bu süreçte yüksek seyretti.
Hindistan, Polonya ve Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler bu durumdan daha fazla etkilendi. Bu ekonomilerde enflasyon, temel tahminlerin yaklaşık 1 puan üzerinde seyretti. Reel ücretlerin yavaşlaması ve maliyetlerin artması tüketiciler üzerindeki baskıyı artırdı.
Küresel büyüme ve iş gücü piyasaları baskı altında kalıyor
Reel GSYİH; ABD, Japonya, Euro Bölgesi ve Birleşik Krallık’ta dört çeyrek içinde beklenen seviyelerin altında kaldı. Şirketler için borçlanma maliyetleri yükselirken, hisse senedi piyasalarındaki düzeltmeler servet etkisini olumsuz etkiledi. Yüksek enerji fiyatları özellikle kimya ve havacılık sektörlerine doğrudan yansıdı.
ABD iş gücü piyasası 2025 yılında soğumuştu; bu durum yıllık istihdam artışındaki zayıflıkta kendini göstermişti. İngiltere ve Almanya’da işsizlik, GSYİH büyümesinin ivme kazanmasına karşın 2025 yılında yükselmişti. Tüketiciler, 2026 yılında ani bir arz şokuna karşı daha savunmasız kaldı.
Yapay zeka ve yazılım sektöründe risk iştahı azalıyor
ABD-İran savaşı yatırımcı risk iştahını azaltmış olsa da sermaye piyasaları üzerindeki genel etki sınırlı kaldı. Ancak yapay zeka kaynaklı aksaklıklar, piyasa üzerinde bozucu bir değişken olarak öne çıktı. Yazılım hisselerinde Şubat ayı başında yaşanan hızlı satış dalgası bu kırılganlığı gösterdi.
S&P 500 yazılım sektörü endeksi ve Nasdaq Bileşik endeksi bileşenleri zirve seviyelerinden geriledi. Yazılım sektöründeki temerrüt hacmi, 2024-2025 döneminde geçmiş on yılın ortalamasını belirgin şekilde aştı. Fitch, bu durumu bir temerrüt krizinden ziyade yeniden finansman riski olarak tanımladı.
ABD-İran savaşı sonrası jeopolitik riskler sürüyor
ABD-İran savaşı kısa süre içinde çözüme kavuşsa bile savaşın etkileri jeopolitik istikrarı etkilemeye devam etti. Savaş, Transatlantik ittifak içinde ABD ile Avrupalı müttefikleri arasındaki farklılıkları derinleştirdi. NATO paktının istikrarına yönelik potansiyel riskler bu süreçte daha fazla tartışıldı.
ABD efektif tarife oranı, Nisan 2025’te geniş tabanlı tarifelerin açıklanmasının ardından %20’nin üzerine çıkmıştı. Trump yönetimi ile Kanada, Çin ve Meksika arasındaki müzakereler nedeniyle belirsizlik yüksek kalmayı sürdürdü. USMCA ticaret anlaşmasının geleceğine ilişkin tartışmalar sınır ötesi tedarik zincirlerini baskı altına aldı.
Körfez ülkeleri ve Türkiye için kredi notu kararları alındı
Fitch Ratings, Orta Doğu’daki gelişmelere bağlı olarak kritik not aksiyonları uyguladı. Katar, savaşın enerji üretim ve ihracat kapasitesinde hasar yaratabileceği endişesiyle Not İzleme Olumsuz kapsamına alındı. Türkiye’nin kredi notu görünümü ise uluslararası rezervlerdeki düşüş nedeniyle Pozitif’ten Durağan’a revize edildi.
Dubai merkezli gayrimenkul geliştiricileri Omniyat ve Binghatti, artan jeopolitik riskler nedeniyle izlemeye alındı. İncelenen 174 sektörün yarısından fazlası, ABD-İran savaşı kaynaklı olumsuz senaryolara karşı maruziyet taşıdı. Küresel piyasalar, 2026’nın geri kalanında makroekonomik dengeler ile jeopolitik riskler arasında bir denge aramaya devam edecek.
Mevcut veriler, küresel ekonominin sadece kısa vadeli jeopolitik şoklarla değil, aynı zamanda teknolojik dönüşüm ve ticaret rejimindeki yapısal değişimlerle de mücadele ettiğini kanıtladı.
