Londra Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Türk inşaat şirketi Yapı Merkezi tarafından Etiyopya Demiryolu Kurumu (ERC) aleyhine açılan 979,9 milyon dolarlık tazminat davasının büyük bir kısmını reddetti. Dava sürecine yakın kaynaklar, mahkemenin 750 milyon dolarlık talebi haksız bulduğunu bildirdi.
Şirket, Awash-Kombolcha-Woldia-Hara Gebeya demiryolu projesi inşaatı sırasında uğradığı zararların karşılanmasını talep etti. Zararların telafisi için mahkemeye başvuran şirket, ana paraya ek olarak yüzde 9 yasal faiz istedi.
Yapı Merkezi gecikmelerden kurumu sorumlu tuttu
Yapı Merkezi, kurumun demiryolu finansmanını sağlama ve geçiş hakkı tazminatlarını zamanında ödeme konusundaki başarısızlıklarına dikkat çekti. Yetersiz elektrik arzı ve ülkenin kuzeyinde patlak veren savaş, inşaat çalışmalarını yaklaşık 9 yıl geciktirdi.
Ancak tahkim heyeti, talebin büyük bölümünü reddederek şirketin kurumdan aldığı 29,1 milyon dolarlık avansı iade etmesine karar verdi. Mahkeme ayrıca Türk müteahhit tarafından proje için geçici olarak ithal edilen tüm makine ve malzemelerin tamamen kuruma teslim edilmesini emretti.
Tahkim heyeti bakanlıkları davadan çıkardı
Türk şirketi, davayı esas olarak Etiyopya Demiryolu Kurumu aleyhine açtı. Davacı taraf, Ulaştırma ve Lojistik Bakanlığı ile Maliye Bakanlığını da eş davalı olarak gösterdi. Ancak heyet kurumun yasal argümanlarını kabul ederek her iki bakanlığı da davadan çıkardı.
Davayı yakından takip eden bir kaynak, bu kararın hükümet için ortak sorumluluk riskini ortadan kaldırdığını ifade etti. Büyük ret kararına rağmen, Türk firmasının bazı tazminat talepleri kabul gördü.
Bağımsız danışman raporunu mahkemeye sundu
Tahkim heyeti, kabul edilebilir talepleri değerlendirmek ve uygun tazminatı belirlemek üzere bağımsız bir danışman atadı. Taraflarla yapılan istişarelerin ardından heyet, değerlendirmeyi yürütmesi için PricewaterhouseCoopers (PwC) firmasını seçti.
Firma nihai raporunu ocak ayında sundu. Rapor, dava tarihinden itibaren yüzde 9 faizle birlikte 278,9 milyon dolar veya 233,1 milyon dolar olmak üzere iki olası tazminat senaryosu belirledi. Taraflar mart ayında rapor üzerine sözlü argümanlarını sundu ve duruşma sonrası özetlerini heyete iletti.
Etiyopya hükümeti Yapı Merkezi karşısında yasal bir zafer kazandı
Tahkim sürecinin tamamen sonuçlandığı ve geriye sadece heyetin nihai kararının kaldığı belirtildi. Davada Etiyopya hükümetini önemli hukuk uzmanlarından Prof. Tilahun Teshome temsil etti. Hukuk ekibi ayrıca uluslararası danışmanlar ve projede yer alan mühendislik ekipleri tarafından desteklendi.
Etiyopya Demiryolu Kurumu, sözleşmeyi haziran 2012 tarihinde imzalamıştı. Proje uygulaması, ön koşulların yerine getirilmesinin ardından ağustos 2014 tarihinde başlamıştı. Sözleşme, toplam değeri 1,7 milyar dolar olarak belirlenen bir anahtar teslim mühendislik anlaşması olarak yapılandırılmıştı.
Savaş demiryolu projesini yarıda bıraktı
Kurum, projeyi finanse etmek için Credit Suisse firmasından 1,24 milyar dolar ve Türk Eximbank üzerinden 300 milyon dolar kredi sağlamıştı. Toplam 392 kilometrelik demiryolu projesi iki aşamaya ayrılmıştı. Proje, ana demiryolu hatlarıyla bağlantı kuracak şekilde tasarlanmıştı.
İnşaat ilerlemesi, ülkenin kuzeyindeki çatışmalar nedeniyle durdurulmadan önce bazı bölümlerde yüzde 99,96 seviyesine ulaşmıştı. Kurum, işin askıya alınmasından önce tamamlanan çalışmalar için şirkete yaklaşık 1,6 milyar dolar ödeme yapmıştı. Mahkemenin verdiği bu son karar, Afrika kıtasındaki uluslararası altyapı sözleşmelerinin uzun vadeli risk dinamikleri üzerinde kalıcı bir etki yarattı.
Konuya dair orjinal habere linkten ulaşabilirsiniz
