ABD borsaları perşembe günü Ortadoğu’daki kritik enerji merkezlerine düzenlenen saldırıların ardından petrol fiyatlarının hızla yükselmesiyle değer kaybediyor. Wall Street genelinde zaten yüksek olan enflasyon endişeleri, enerji arzına yönelik yeni tehditlerle birlikte derinleşiyor. Dow Jones endeksi bu gelişmelerin merkezinde yer alırken, yatırımcılar riskli varlıklardan kaçınarak daha güvenli limanlara yöneliyor.
Hisse senedi piyasaları güne negatif bir seyirle başladı. Dow Jones Sanayi Endeksi 290,18 puan düşüşle 45.934,97 seviyesine gerilerken, yüzde 0,63 oranında bir kayıp yaşıyor. Aynı dakikalarda S&P 500 endeksi 32,21 puanlık azalışla 6.592,49 puana inerken, teknoloji ağırlıklı Nasdaq Bileşik endeksi ise 125,40 puan düşerek 22.027,02 seviyesinde hareket ediyor.
Dow Jones Sanayi Endeksi ve küresel petrol şoku
İran ve İsrail’in birbirlerinin stratejik petrol ve doğal gaz tesislerini hedef alması, Brent petrol vadeli işlemlerinde yüzde 10’a varan bir sıçramayı beraberinde getirdi. Fiyatlar kısa süreliğine varil başına 119 dolara kadar tırmandıktan sonra 112 dolar seviyelerinde dengelendi. Çatışmaların şiddetlenmesi, piyasalarda başlangıçta öngörülenden çok daha ağır sonuçların doğabileceği korkusunu tetikledi.
ABD’nin gösterge petrolü olan Batı Teksas tipi ham petrol ise 96 dolar civarında seyrederek artış hızında geride kaldı. İki ürün arasındaki fiyat farkı son yılların en yüksek seviyesine ulaştı. Piyasalar bir yandan Ortadoğu’daki bu sıcak gelişmeleri takip ederken, bir yandan da Dow Jones Sanayi Endeksi üzerindeki satış baskısını hissediyor.
Enflasyon tahminleri ve merkez bankalarının tutumu
Federal Rezerv‘in faiz indirimi beklentilerini zayıflatan yükselen enflasyon tahminleri, piyasaların zaten kırılgan bir zeminde olmasına yol açmıştı. Fed yetkilileri bu yıl için hala bir faiz indirimi ihtimalinin masada olduğunu belirtmişti. Ancak Jerome Powell tarafından yapılan şahin açıklamalar, politika yapıcıların mevcut duruşlarını koruyacaklarına dair inancı pekiştirdi.
Kanada Merkez Bankası ve Fed çarşamba günü politika faizlerini sabit tutma kararı almıştı. İngiltere Merkez Bankası ve Avrupa Merkez Bankası da perşembe günü aynı yolu izledi. Son üç banka, İran çatışması nedeniyle artan petrol fiyatlarını gerekçe göstererek bu yıla ilişkin enflasyon tahminlerini yukarı yönlü güncelledi.
Dow Jones endeksi için belirsizlik ortamı sürüyor
Merkez bankaları Ortadoğu’daki durumun hala evrildiğini ve etkilerini tam olarak kestirmek için henüz çok erken olduğunu vurguladı. Tüm kurumlar bekle-gör modunda kalacaklarını ve gerektiğinde harekete geçmeye hazır olduklarını açıkladı. JPMorgan analistleri ise yayımladıkları notta, bu belirsizliğin para politikası adımlarını her iki yönde de yavaşlatabileceğini belirtti.
Powell, petrol şokunun süresi veya boyutu hakkında net bir beklenti belirtmekten kaçınmıştı. Analistler, bu durumun Dow Jones Sanayi Endeksi ve diğer ana endeksler üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırdığını ifade ediyor. Yüksek enerji maliyetlerinin ekonomik faaliyetleri ne ölçüde baskılayacağına dair piyasada henüz ortak bir görüş oluşmadı.
İstihdam ve konut piyasasından gelen sinyaller
Ekonomik takvim tarafında ise ABD iş gücü ve konut piyasasına dair önemli veriler paylaşıldı. Geçen hafta ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunan Amerikalıların sayısı 205 bine gerileyerek beklentilerin altında kaldı. Bu durum iş gücü piyasasının hala dirençli olduğunu gösterirken, Fed’in sıkı para politikasını sürdürmesi için alan yarattı.
Buna karşın ABD’de yeni konut satışları ocak ayında yüzde 17,6 oranında sert bir düşüş yaşayarak 587 bin adede geriledi. Bu rakam Ekim 2022’den bu yana görülen en düşük seviye olarak kayıtlara geçti. Konut piyasasındaki bu zayıflama, faiz oranlarının tüketici talebi üzerindeki soğutucu etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.
Dow Jones ve teknoloji şirketlerindeki kayıplar
Kurumsal tarafta Micron hisseleri, şirketin yapay zeka harcama planlarının güçlü kazanç rakamlarını gölgede bırakmasıyla geriledi. Alibaba hisseleri de üç aylık kârındaki yüzde 67’lik düşüşün ardından değer kaybetti. Yatırımcılar yapay zeka yatırımlarının geri dönüşlerine dair daha somut kanıtlar ararken, Dow Jones Sanayi Endeksi bu satış dalgasından doğrudan etkilendi.
Analistler petrol fiyatlarındaki hareketliliğin artık sadece hisse senedi fiyatlarını değil, doğrudan Fed politikasını da yönlendirdiğine dikkat çekiyor. Piyasalar bu yılın başında çok daha güvercin bir merkez bankası beklerken, petrol kaynaklı şok bu planları erteletti. Mevcut tablo, Dow Jones Sanayi Endeksi için dar banttaki dalgalı seyrin bir süre daha devam edebileceğini gösteriyor.
Hürmüz Boğazı ve enerji güvenliği endişeleri
Ortadoğu’daki yeni saldırılar, zaten Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma ile mücadele eden petrol piyasaları için yeni bir baş ağrısı yarattı. Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’si bu dar su yolundan geçiyordu. Ancak gemiler olası saldırılardan çekindikleri için geçiş yapmaktan büyük oranda kaçınıyor.
Trump, Güney Pars saldırısında ABD veya Katar’ın rolü olduğunu reddederek bombardımanı İsrail’in gerçekleştirdiğini savundu. Beyaz Saray yetkilileri bölgedeki operasyonları güçlendirmek için binlerce askeri sevk etmeyi değerlendiriyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth ise Washington’un İran’ı şimdiye kadarki en büyük saldırı paketiyle vuracağını duyurdu.
Güncel veriler ve jeopolitik riskler, piyasaların kısa vadeli bir toparlanma yerine savunma pozisyonuna geçtiğini kanıtlıyor. Petrol fiyatlarındaki her yeni yükseliş enflasyonist baskıları tetikleyerek Dow Jones endeksi dahil tüm küresel piyasaların yıllık büyüme hedeflerini baskılamaya devam ediyor.
