ABD ve İran arasında Cuma günü yapılması planlanan kritik nükleer görüşmeler, Tahran yönetiminin toplantı yeri ve gündem şartlarını değiştirmek istemesi üzerine iptal edildi. Washington yönetimi, İran’ın daha önce varılan mutabakatlardan geri adım attığını savunarak müzakere masasından kalktı.
Üst düzey iki ABD’li yetkili Çarşamba günü yaptıkları açıklamada, Tahran’ın toplantı yeri ve formatı konusundaki yeni şartlarının kabul edilmediğini bildirdi. Yetkililer, İran tarafına sürecin mevcut haliyle devam etmesi gerektiğini ilettiklerini ancak karşı tarafın bunu reddettiğini belirtti.
Bir yetkili, yaşanan tıkanıklığı “Onlara ya bu şartlar ya da hiç dedik, onlar da o zaman hiç yanıtını verdi” sözleriyle özetledi. Beyaz Saray temsilcileri, görüşmelerin şu an için durduğunu ancak İran’ın orijinal plana sadık kalması durumunda müzakerelere her an geri dönebileceklerini vurguladı.
ABD-İran görüşmelerinde kapsam krizi derinleşiyor
Yaşanan bu son gelişme, Washington ve Tahran arasında müzakerelerin nasıl yürütülmesi gerektiği konusundaki derin uçurumu bir kez daha gözler önüne serdi. ABD tarafı, toplantının Umman’a taşınmasını veya daha önce belirlenen formatın değiştirilmesini kabul etmeyeceğini kesin bir dille ifade etti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington’un müzakereleri sadece nükleer programla sınırlı tutmayacağını önceden duyurmuştu. Rubio, bölgesel bir tehdit olarak gördükleri balistik füze geliştirme faaliyetlerinin de mutlaka masada olması gerektiğini savundu.
İran tarafı ise müzakerelerin yalnızca nükleer başlıkla sınırlı kalmasını istiyordu. Reuters’a konuşan İranlı bir yetkili, füzelerin tartışılmasının hiçbir şekilde gündemde olmadığını ve bu konunun “masanın dışında” kaldığını açıkladı.
Diplomatik kanallar açık ancak baskı artıyor
Trump, daha önce yaptığı açıklamalarda hızlı bir anlaşmaya varılmasını istediğini, aksi takdirde askeri seçenekler dahil “diğer ihtimallerin” değerlendirileceğini işaret etmişti. Bu baskı ortamında tarafların uzlaşamaması, bölgedeki gerilimi tırmandırma potansiyeli taşıyor.
Yetkililer, İran’ın orijinal formata dönmesi halinde görüşmelerin bu hafta veya önümüzdeki hafta yeniden başlayabileceğini yineledi. Ancak mevcut durumda taraflar arasındaki güven bunalımı, diplomatik çözüm yollarını daraltmaya devam ediyor.
Son dönemde yaşanan bu diplomatik başarısızlık, ABD-İran arasındaki nükleer belirsizliğin sadece bugünü değil, küresel enerji piyasalarını ve Orta Doğu’daki güvenlik dengelerini de uzun vadede etkileyecek bir çıkmaza dönüştüğünü gösteriyor.
