Dow Jones Sanayi Endeksi Orta Doğu savaşının tırmanacağı endişelerinin hafiflemesiyle pazartesi gününü güçlü bir yükselişle kapattı. Trump’ın İran enerji santrallerine yönelik tehditlerini ertelemesi risk iştahını artırdı. Dow Jones 631 puanlık artışla 46.208 seviyesine ulaşarak yüzde 1,38 değer kazandı. S&P 500 endeksi 6.581 puana çıkarak yüzde 1,15 prim yaparken Nasdaq Bileşik endeksi 21.946 seviyesine tırmanarak günü yüzde 1,38 artışla tamamladı.
Piyasada Russell 2000 endeksi 2.494 puanla yüzde 2,29 sıçrarken korku endeksi VIX yüzde 2,35 düşüşle 26,15 seviyesine indi. Kripto cephesinde Bitcoin 70.942 dolarla yüzde 4,04 değer kazandı, altın ise 4.408 dolar seviyesinde yüzde 3,63 kayıp yaşadı. Trump pazartesi sabahı ABD ile Tahran arasındaki görüşmelerin çok iyi geçtiğini söyledi. Dow Jones yatırımcıları hafta sonu şiddetlenen söylemlerin ardından gelen bu olumlu mesajları hızla fiyatladı.
Dow Jones ve diğer piyasalarda petrol etkisi
Trump cumartesi günü İran’a Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması halinde tesislerine saldırı emri vereceğini söylemişti. Pazartesi günü Tahran bölgede yeni saldırılar başlattı. Ancak diplomatik mesajların ardından petrol fiyatları erken saatlerdeki kazançlarından geri çekilerek sert düştü. Küresel gösterge Brent ham petrolü piyasa öncesi 113 doları aşmıştı fakat varil başına 96,02 dolara inerek günü yüzde 9,8 değer kaybıyla kapattı.
ABD Batı Teksas türü ham petrolü yüzde 9,7 düşüşle 88,67 dolardan işlem gördü. Sosyal medya üzerinden paylaşım yapan Trump düşmanlıklara tam çözüm getirmek amacıyla yapılan görüşmelerin verimli olduğunu bildirdi. Pentagon’a askeri saldırıları beş gün süreyle erteleme talimatı verdiğini açıkladı. Ancak İran devlet medyası Tahran’ın ABD ile doğrudan bir görüşme yapmadığını savundu.
Tahran cephesinden gelen yalanlamalar
İran dışişleri bakanlığı sözcüsü herhangi bir görüşme iddiasını kesin bir dille reddetti. Devlet medyasına göre sözcü ülkenin Hürmüz Boğazı konusundaki tutumunun ve savaşı sona erdirme ön koşullarının aynı kaldığını belirtti. Wall Street Journal gazetesine göre İran’ın Fars haber ajansı ABD ile hiçbir iletişimin bulunmadığını bildirdi. Fars ajansı Trump’ın Batı Asya’daki benzer tesislere misilleme yapma tehditlerinin ardından geri adım attığını ekledi.
Trump daha sonra Air Force One uçağının dışında gazetecilere verdiği demeçte çok güçlü görüşmeler yaptıklarını ifade etti. Önemli konularda anlaşmaya vardıklarını ve sürecin kusursuz ilerlediğini vurguladı. Anlaşma yapmak için ciddi bir şansları bulunduğunu ancak hiçbir şeyi garanti etmediğini sözlerine ekledi. En son görüşmelerin amacı sorulduğunda ise nükleer bomba görmek istemediğini dile getirdi. Dow Jones yatırımcıları bu açıklamaları jeopolitik risklerin azalması olarak yorumladı.
Diplomatik trafik piyasaları şekillendiriyor
Trump ABD’nin İran’da üst düzey bir yetkiliyle konuştuğunu ancak bu kişinin Dini Lider Mücteba Hamaney olmadığını açıkladı. Daha sonra Memphis’te düzenlenen bir etkinlikte bu yorumlarını büyük ölçüde tekrarladı. AJ Bell piyasalar başkanı Dan Coatsworth önümüzdeki günlerde Trump yönetiminin tutumunun kalıcı olup olmayacağına odaklanılacağını belirtti. Görüşmelerin durumu yatıştırıp yatıştıramayacağı piyasalar tarafından yakından izlendi.
Coatsworth Avrupa piyasaları kapanışa yönelirken yenilenen huzursuzluk belirtilerinin çözülmesi gereken çok şey olduğunu hatırlattığını vurguladı. Dow Jones tarafında bugün yapılan işlemlerin piyasaların aniden dönebileceğini gösterdiğini ekledi. Bu yüzden piyasayı zamanlamaya çalışmak yerine piyasada zaman geçirmenin uzun vadeli yatırımcılar için en iyi yaklaşım olduğunu savundu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu gazetecilere verdiği demeçte Trump ile konuştuğunu aktardı.
Çatışma bölgesinde askeri operasyonlar
Netanyahu Trump’ın savaş başarılarının İran ile bir anlaşmaya dönüştürülebileceğine inandığını söylediğini belirtti. İsrail lideri ülkesinin İran’ı vurmaya devam ettiğini de sözlerine ekledi. Bu arada Reuters saldırılar başlamadan önce Netanyahu ve Trump’ın telefonda görüştüğünü bildirmişti. Trump daha önce Tahran’ın boğazı açmaması halinde İran’ı vurmakla tehdit etmişti.
Dünyadaki deniz taşımacılığının beşte birinin geçtiği bu dar su yolu çatışmada önemli bir parlama noktası haline geldi. İran’ın boğazdan geçmeye çalışan gemilere yönelik saldırı ihtimali trafiği fiilen durma noktasına getirmişti. Bu durum dünya çapındaki ülkeleri temel enerji ithalatından mahrum bırakarak küresel ekonomi için görünümü kararttı. Enflasyon şoklarının büyümeyi baskılayacağı ve merkez bankalarının faiz artırımlarına gitmesine yol açabileceği korkuları azaldı.
Dow Jones ve küresel piyasalarda uzun vadeli görünüm
Trump pazartesi günü İran ile bir anlaşmaya varılır varılmaz petrol fiyatlarının kaya gibi düşeceğini öngördü. Yönetimi denizde bulunan İran petrolüne yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırmak da dahil olmak üzere çeşitli adımlar attı. Trump gazetecilere sistemde mümkün olduğunca çok petrol bulunmasını istediğini ifade etti. Hürmüz Boğazı’nın ortaklaşa kontrol edileceğini ve işe yararsa yakında yeniden açılacağını belirtti.
Bu diplomatik hamleler sadece bugünkü işlemlerde Dow Jones ve diğer hisse senedi endekslerini yukarı taşımakla kalmadı enflasyon korkularını hafifleterek yıllık bazda daha istikrarlı bir ekonomik zemin oluşmasına katkı sağladı. Yılın geri kalanında merkez bankalarının faiz politikalarını belirleyecek olan enerji fiyatlarındaki bu gerileme dikkat çekti. Hisse senedi piyasalarında aylık trendin pozitif bölgede kalmasını destekleyecek güçlü bir temel katalizör olarak öne çıktı.
