İran yarı resmi haber ajansı Pars Today, ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran ile varıldığını iddia ettiği anlaşmanın tek taraflı bir kurgudan ibaret olduğunu öne süren bir analiz yayımladı. Ajans, Trump’ın açıklamaları ile diplomatik sahadaki gerçeklik arasında “derin bir uçurum” bulunduğunu belirtti.
Pars Today’in “Deal in delusion” başlıklı makalesine göre, İran henüz nihai teklif metnini Washington’a iletmiş değil. Tahran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, medyada dolaşan 14 maddeye ilişkin nihai metnin ABD’ye sunulmadığını doğruladı. Ajans, Trump’ın “zafer” havasıyla sunduğu maddelerin çoğunun, İran’ın ya on yıllardır savunduğu pozisyonların tekrarı ya da Tahran’ın kırmızı çizgileri olduğunu yazdı.
Pars Today analizi : Trump’ın nükleer silah iddiası İran’ın 20 yıllık tutumuyla aynı
Pars Today analizi, Trump’ın İran’ın nükleer silah üretmeyeceğine dair taahhüdü yeni bir koz gibi sunmasını eleştirdi. Ajans, bu pozisyonun İran’ın 20 yıllık nükleer diplomasisinin değişmeyen bir parçası olduğunu hatırlattı. Tahran’ın Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’na (NPT) bağlılığı ve eski dini liderin kitle imha silahlarını haram sayan fetvası, bu tutumun temel dayanakları olarak sıralandı.
Makale, Trump’ın pazarlık masasına yeni getirdiği bir tavizmiş gibi gösterdiği bu konunun aslında İran için bir geri adım değil, açık ve değişmeyen bir pozisyon olduğu yorumunu yaptı.
Hürmüz Boğazı: Pars Today ‘Trump’ın rüyası’ dedi, İran’ın savaş öncesine dönüş reddi vurgulandı
Pars Today analizi en sert eleştirilerinden biri, Hürmüz Boğazı ile ilgili iddialara yöneldi. Ajans, Trump’ın boğazın savaş öncesi statüsüne dönmesi ve sözde mayınların temizlenmesi yönündeki ifadelerini “rüya” olarak nitelendirdi. Analizde, İran Dışişleri Sözcüsü’nün “Hürmüz Boğazı’ndaki durum kesinlikle savaş öncesi koşullara dönmeyeceği” açıklamasına atıf yapıldı.
Pars Today analizi, ABD’nin gerginlik dönemi boyunca İran’ın boğaz üzerindeki egemenliğini kıramadığını belirtti. Trump’ın “mayınları temizledik” iddiası ise “tamamen asılsız” olarak değerlendirildi. Pars Today, “ABD askerleri izinsiz Hürmüz’de filo konuşlandıramazken mayınları nasıl etkisiz hale getirdi?” sorusunu gündeme getirdi.
Makale ayrıca İran’ın boğazdan geçiş için ücret almadığını, sadece güvenli seyir hizmeti karşılığında bir hizmet bedeli tahsil ettiğini vurguladı. Trump’ın “deniz ablukasını kaldırma” söyleminin ise İran’ın savaşı bitirme ön koşullarından biri olduğu hatırlatıldı.
Pars Today analizi Tahran’ın kırmızı çizgilerini sıraladı: Askerden arındırma ve 300 milyar dolar tazminat
Pars Today analizinde, Trump’ın kamuoyuna yansıyan açıklamalarında görmezden geldiği dört temel İran talebini maddeler halinde aktardı:
Birincisi, ABD kuvvetlerinin İran’a komşu ülkelerdeki askeri üslerinden çekilmesi. İkincisi, ek altmış günlük müzakereler süresince ABD’nin yeni yaptırım uygulamama taahhüdü. Üçüncüsü, savaş hasarının yeniden inşası ve tazminat için Washington’ın en az 300 milyar dolar sağlaması. Dördüncüsü ise anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte tüm yaptırımların tam ve eşzamanlı olarak kaldırılması.
Ajans, İran’ın düşmanlıkların sona ermesini, bloke edilen varlıklarının aynı anda serbest bırakılacağı bir anlaşmaya imza atılması şartına bağladığını yazdı. Bu iki konunun Tahran açısından birbirinden ayrılamaz olduğu vurgulandı.
Pars Today ayrıca Trump’ın “para ödemiyoruz” açıklamasını da değerlendirdi. Ajans, ABD başkanının anlaşmanın hiçbir maliyeti olmadığı izlenimini yaratmaya çalıştığını ancak İran’ın hayati şartının dünya genelindeki bloke varlıkların derhal serbest bırakılması olduğunu belirtti.
Makalenin sonucu: Trump’ın ‘başarısız taslak’ anlatısı
Pars Today analizi şu değerlendirmeyle sonlandırıldı: Beyaz Saray’dan yapılan anlatı, bağlayıcı bir ortak belgeden çok büyük bir blöf veya politik bir dilek gibi duruyor. Ajans, “hızlı ve ABD dostu bir anlaşma” anlatısı ile müzakere masasındaki karmaşık gerçeklik arasındaki derin boşluklar doldurulmadıkça, Trump’ın tek taraflı iddialarının medya için başarısız bir taslak olmaktan öteye geçemeyeceği yorumunu yaptı.
