İran, ABD’nin son barış teklifinin taraflar arasındaki farklılıkları kısmen daralttığını açıkladı. Ancak Tahran’ın uranyum stokunu ülke dışına göndermeme kararı ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş ücreti anlaşmazlığı, İran-ABD müzakerelerinde ilerleme umutlarını gölgeliyor.
Tahran yönetimi, ABD tarafından sunulan metne yanıt hazırlığında. Yarı resmi ISNA Haber Ajansı’nın perşembe günü aktardığı bilgiye göre ABD’nin metni “farklılıkları bir ölçüye kadar daralttı”. Ajans, “Daha fazla daralma için Washington’un savaş eğilimine son vermesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.
İran ABD müzakerelerinde uranyum anlaşmazlığı derinleşiyor
Reuters‘ın bildirdiğine göre İran Dini Lideri Hamaney, ülkenin nükleer silah üretimine yakın seviyedeki uranyumunun yurt dışına gönderilmemesi talimatını verdi. Bu haber petrol fiyatlarını yükseltti. ABD, İran’ın bunları atom bombası yapımında kullanabileceği endişesiyle teslim edilmesini talep ediyor.
Trump, perşembe günü Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada, İran ve Umman’ın Hürmüz üzerinden kalıcı bir geçiş ücreti sistemi kurma çabalarına karşı çıktığını söyledi. Trump, “Biz onun açık olmasını, özgür olmasını istiyoruz, geçiş ücreti istemiyoruz. Burası uluslararası bir su yoludur” dedi.
Petrol fiyatları dalgalanırken İran ve ABD kritik konularda uzlaşamıyor
Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık noktaları arasında İran’ın nükleer zenginleştirmesi ve yüksek oranda işlenmiş uranyum stokları yer alıyor. ABD, İran’ın en az on yıl boyunca zenginleştirmeyi durdurmasını da talep ediyor. İranlı yetkililer ise bu şartları kamuoyu önünde reddediyor.
Trump çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran’ın şartlarını kabul etmemesi halinde önümüzdeki günlerde saldırıları yeniden başlatabileceği uyarısında bulundu. Bu tehdidi, 8 Nisan’da yürürlüğe giren ateşkesten bu yana birçok kez dile getirdi.
Brent petrol fiyatları perşembe günü geniş bir aralıkta dalgalandı. Yatırımcılar, Hürmüz üzerinden petrol akışının yakında başlayıp başlamayacağını belirleyecek barış görüşmelerindeki ilerlemeyi yakından takip etti.
Pakistanlı arabulucu Tahran’da, İsrail’den küstah uyarı
Pakistan Field Mareşali Asim Munir, perşembe günü Tahran’ı ziyaret etti. İslamabad, savaş boyunca arabuluculuk rolü üstlenmişti. Axios‘un haberine göre Trump ve İsrail Başbakanı Netanyahu arasında salı günü gergin bir telefon görüşmesi gerçekleşti.
İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen, çatışmaların yeniden başlaması halinde İran’da “kutsal inek” kalmayacağını söyledi. Cohen, “Bir sonraki aşama ekonomik hedefleri, enerji tesislerini (petrol, doğal gaz ve elektrik santralleri) vuracak” dedi.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise ülkesinin teslim olmanın eşiğinde olmadığında ısrar etti. Pezeşkiyan, “İran’ı zor yoluyla teslim olmaya zorlamak tamamen bir yanılsamadan ibarettir” açıklamasını yaptı.
Lübnan cephesi ve Hürmüz Boğazı’nda gerilim sürüyor
Bir diğer anlaşmazlık noktası Lübnan. İsrail, Tahran destekli Hizbullah militanlarıyla bu ülkede çatışıyor. İsrail, askerlerini Lübnan’dan çekme fikrine direniyor. Bu cephedeki ateşkes kırılgan durumda; İsrail ve Hizbullah neredeyse her gün saldırılarını sürdürüyor.
İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü ve olası geçiş ücreti düzenlemeleri, uluslararası deniz ticaretini doğrudan etkileyen kritik bir konu olmaya devam ediyor. Trump yönetiminin bu konudaki karşı çıkışı, müzakerelerdeki diğer tıkanmalarla birleştiğinde, İran-ABD müzakerelerinde kapsamlı bir anlaşmaya varılmasının önündeki en büyük engeller olarak öne çıkıyor.
