Ankara’daki NATO Zirvesi, Türkiye ile ABD arasındaki savunma başlıklarını yeniden öne taşıdı. ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesi öncesinde F-35 programı ve CAATSA yaptırımları hakkında konuştu. Piyasalar şimdi aynı soruya bakıyor. Washington, yıllardır bekleyen savunma dosyalarında takvimi değiştirecek mi?
Trump, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi için Ankara’ya geldi. Erdoğan ile Beştepe’de görüşmeye başlayan Trump, basın mensuplarına açıklama yaptı. Görüşmede ticaret, savunma ve İran başlıklarının ele alınacağını söyledi. Türkiye için “sadık müttefik” ifadesini kullandı.
ABD Başkanı, Erdoğan ile ilişkisine de özel vurgu yaptı. İki lider arasındaki diyaloğun uzun yıllara dayandığını belirtti. Trump, Erdoğan’a saygı duyduğunu söyledi. Ayrıca Türkiye’nin NATO içindeki konumuna dikkat çekti.
F-35 dosyası yeniden masaya geldi
Trump, Türkiye’nin uzun süredir takip ettiği F-35 programı için karar mesajı verdi. ABD Başkanı, “F-35 konusunda bir karar vereceğiz” dedi. Ayrıca konuyu değerlendireceklerini söyledi. Açıklama, savunma sanayii ve havacılık başlıklarını yeniden gündeme taşıdı.
Türkiye, F-35 programından S-400 süreci sonrasında çıkarılmıştı. Ankara, program kapsamında daha önce ödeme yaptığını vurgulamıştı. Türkiye ayrıca uçak teslimatı ve program hakları konusunda çözüm aramıştı. Trump’ın açıklaması, dosyanın yeniden siyasi düzeyde ele alınacağını gösteriyor.
Zirvenin Ankara’da yapılması da mesajın ağırlığını artırdı. Trump, zirve Türkiye’de olmasaydı katılmayabileceğini söyledi. Böylece görüşmenin yalnızca diplomatik protokol olmadığını ima etti. Savunma dosyaları, zirvenin piyasa açısından en kritik başlığına dönüştü.
CAATSA yaptırımları için kaldırma mesajı geldi
Trump, CAATSA yaptırımları hakkında daha net bir ifade kullandı. ABD Başkanı, dost ülkelere yaptırım uygulamak istemediklerini söyledi. Ardından CAATSA yaptırımlarını kaldıracaklarını belirtti. Ankara açısından en güçlü mesaj burada geldi.
CAATSA, Türkiye’nin savunma tedarik kanallarını sınırlayan ana dosyalardan biri oldu. Yaptırımlar, Savunma Sanayii Başkanlığı ve ilgili süreçler üzerinde baskı yarattı. Türkiye ile ABD arasındaki savunma iş birliği de bu başlık nedeniyle daraldı. Trump’ın çıkışı, piyasanın risk algısını değiştirebilir.
Yaptırımların kalkması hemen sonuç üretmeyebilir. Washington’da idari ve hukuki takvim ayrıca işleyecek. Kongre tutumu da piyasaların izleyeceği ayrı bir eşik olacak. Yine de Trump’ın sözü, savunma hisseleri için beklenti kanalını güçlendirdi.
Erdoğan bölgesel dosyalara dikkat çekti
Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşme öncesinde bölgesel başlıklara odaklandı. Gazze, İran ve Rusya-Ukrayna savaşı görüşmenin ana gündeminde yer aldı. Erdoğan, NATO Zirvesi’nden olumlu kararlar beklediğini söyledi. Türkiye ile ABD iş birliğinin güçlenmesini istediğini vurguladı.
Erdoğan, F-35 konusunda daha önce verilen sözleri hatırlattı. Türkiye’nin beklentisinin karşılanacağına inandığını ifade etti. Ankara, savunma dosyalarında somut ilerleme arıyor. Washington’dan gelen mesajlar bu nedenle yalnızca diplomasi başlığı taşımıyor.
İran dosyası da görüşmenin piyasa ayağını güçlendiriyor. Körfez gerilimi petrol ve altın fiyatlarını etkiliyor. Savunma diplomasisi ise Borsa İstanbul’daki savunma hisselerine yansıyor. Ankara zirvesi, piyasalar için çok başlıklı bir haber akışı üretiyor.
Borsa İstanbul savunma hisselerini izliyor
Borsa İstanbul tarafında yatırımcılar F-35 ve CAATSA mesajlarını yakından izleyecek. Savunma hisseleri, zirve öncesinde zaten piyasa radarına girmişti. ASELS, ALTNY, OTKAR, KATMR, SDTTR ve PAPIL gibi hisseler takip listelerinde öne çıkıyor. Yatırımcılar şimdi somut anlaşma ve takvim arayacak.
CAATSA yaptırımlarının kalkması, savunma sanayii şirketleri için algıyı değiştirebilir. Ancak her şirket aynı ölçüde etkilenmeyebilir. Sipariş yapısı, ihracat ağı ve yabancı tedarik bağı belirleyici olacak. Piyasa bu ayrımı bilanço ve haber akışı üzerinden yapacak.
F-35 dosyasında ilerleme, havacılık ve savunma tedarik zincirini de etkileyebilir. TUSAŞ, motor ve alt sistemler tarafındaki haber akışlarıyla izlenecek. ASELSAN, elektronik sistemler ve hava savunma başlıklarıyla gündemde kalacak. Savunma hisselerinde yüksek beklenti, kâr satışı riskini de artırabilir.
