Havacılık sektöründe yolcu ve doluluk verileri büyüme sinyalleri üretirken enerji piyasasındaki sert hareket yeni bir maliyet baskısı yarattı. Borsa İstanbul’da işlem gören iki büyük havacılık hissesi satışla karşılaşırken şirketlerin operasyonel verileri farklı mesajlar verdi.
İki hissenin adı burada ortaya çıktı
Petrol fiyatlarındaki yükselişin doğrudan etkilediği iki şirket Türk Hava Yolları ve Pegasus oldu.
THYAO, 13 Temmuz seansını yüzde 3,19 kayıpla 333,50 TL’den tamamlamıştı. Hissedeki satış 14 Temmuz sabahında da sürdü. Fiyat saat 11.30 civarında 324 TL seviyesine gerilerken günlük kayıp yüzde 3’e yaklaştı.
PGSUS önceki işlem gününü yüzde 2,82 düşüşle 165,40 TL’den kapattı. Hisse yeni günde 163,70 TL çevresinde işlem görürken kayıp yüzde 1 civarında oluştu.
İki şirketin hisselerinde iki güne yayılan satış, yalnızca Borsa İstanbul’daki genel zayıflıkla açıklanmadı. Petrolün yeniden 86 doların üzerine çıkması, havayolu şirketlerinin yakıt maliyetlerine ilişkin hesabı değiştirdi.
Petrol tarafında yeni eşik
Brent petrolün varil fiyatı 14 Temmuz sabahında yüzde 3,29 artarak 86,04 dolara yükseldi. ABD tipi ham petrol yüzde 2,83 primle 80,35 dolara çıktı.
Brent böylece 12 Haziran’dan bu yana en yüksek seviyesini gördü. Fiyat, iki işlem gününde yüzde 12’yi aşan bir yükseliş kaydetti.
Hareketin merkezinde ABD ile İran arasındaki çatışmanın yeniden şiddetlenmesi bulunuyor. ABD yönetiminin İran gemilerine yönelik ablukayı tekrar yürürlüğe koyması ve Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için taşınan yüklerden yüzde 20 ödeme istemesi enerji piyasasındaki risk primini artırdı.
Hürmüz Boğazı, çatışma öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birini taşıyordu. Boğazdan geçen tanker sayısının iki ayın en düşük seviyesine gerilemesi, yükselişin yalnızca siyasi açıklamalardan kaynaklanmadığını gösterdi.
Enerji akışındaki kesintilerin devam etmesi halinde petrolün 85–90 dolar bandında kalabileceği değerlendiriliyor.
THYAO güçlü doluluğa rağmen satıldı
Türk Hava Yolları’nın Haziran trafik verileri tek yönlü bir tablo oluşturmadı.
Şirketin toplam yolcu sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,6 azalarak 8,1 milyona geriledi. Yolcu doluluk oranı ise 2,3 puan yükselerek yüzde 84,5’e çıktı.
Dış hat yolcu sayısı yüzde 1,5 artışla 5,2 milyona ulaştı. İç hat yolcu sayısı yüzde 6,9 düşerek 2,9 milyona indi.
Yılın ilk altı ayında taşınan yolcu sayısı yüzde 5,5 artışla 44,5 milyona yükseldi. Aynı dönemde doluluk oranı 2,3 puan artarak yüzde 83,7 oldu.
Veriler, şirketin ilk yarıdaki yolcu büyümesini koruduğunu ancak Haziran ayında iç hatlar kaynaklı bir yavaşlama yaşadığını gösterdi. Doluluk oranındaki artış kapasitenin daha verimli kullanıldığına işaret etti.
Petrolün birkaç gün içinde çift haneli yükseliş kaydetmesi ise operasyonel verilerin önüne geçen yeni bir maliyet başlığı yarattı.
THYAO, 7 Temmuz’da 355,50 TL ile tarihî zirvesini görmüştü. Hissenin 324 TL çevresine gerilemesi, zirveden kaybın yaklaşık yüzde 9’a ulaşmasına neden oldu.
PGSUS yolcu artışını korudu
Pegasus, Haziran ayında toplam yolcu sayısını geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 artırarak 3,74 milyona çıkardı.
Büyümenin kaynağı iç hatlar oldu. İç hat yolcu sayısı yüzde 20 artışla 1,55 milyona ulaşırken dış hat yolcu sayısı yüzde 6 düşüşle 2,19 milyona geriledi.
Toplam doluluk oranı 0,9 puan azalarak yüzde 85,7 oldu. Arz edilen koltuk kilometre yüzde 1 düşüşle 6 milyar 709 milyon kilometreye indi.
Konma sayısı yüzde 4 artışla 20 bin 491’e yükseldi. Operasyon sayısındaki artışa rağmen dış hat yolcusundaki düşüş ve doluluk oranındaki gerileme, büyümenin dağılımına ilişkin soru işaretleri oluşturdu.
Pegasus yılın ilk yarısında 20,37 milyon yolcu taşıdı. Toplam yolcu sayısı yüzde 3, uçuş sayısı yüzde 5 artarak 114 bin 112’ye çıktı.
İlk altı ayda koltuk kapasitesi yüzde 5 yükselerek 24,10 milyona ulaştı. Doluluk oranı ise 1,7 puan düşüşle yüzde 84,5’e geriledi.
PGSUS’un 163,70 TL çevresindeki fiyatı, hissenin 161,50 TL seviyesindeki 52 haftalık en düşük değerine oldukça yakın bir bölgede bulunduğunu gösteriyor.
Aynı risk iki farklı operasyonel tablo
THYAO ve PGSUS için ortak risk yakıt maliyetindeki yükseliş olsa da şirketlerin trafik verileri farklı kanallardan güç üretiyor.
Türk Hava Yolları’nda dış hat yolcu sayısı ve doluluk oranı yükselirken toplam yolcu sayısı Haziran ayında geriledi. Pegasus’ta toplam yolcu artışı iç hatlardan geldi ancak dış hat yolcusu ve doluluk oranı düştü.
Petrol fiyatındaki yükselişin şirketlere nihai etkisi yalnızca günlük varil fiyatıyla belirlenmeyecek. Yakıt koruma işlemleri, bilet fiyatları, döviz gelirleri, rota dağılımı ve filo verimliliği sonuçların yönünde belirleyici olacak.
Hürmüz Boğazı’ndaki sorunun uzaması, yakıt maliyetinin yanı sıra Orta Doğu uçuşlarında rota değişiklikleri ve kapasite planlaması üzerinden ikinci bir baskı yaratabilir.
Gerilimin azalması ve petrolün yeniden 80 doların altına dönmesi ise havacılık hisseleri üzerindeki maliyet kaygısını hafifletebilir.
Yatırımcı şimdi neyi izleyecek
THYAO’da 322,50–324 TL aralığı gün içindeki ilk savunma bölgesi olarak izlenecek. Tepki hareketinde 330,50 TL ile önceki kapanış olan 333,50 TL aşılması gereken ilk seviyeler olacak.
PGSUS tarafında 162,90 TL gün içi dip, 161,50 TL ise 52 haftalık en düşük seviye olarak takip edilecek. Yukarıda 164,90 TL ile 165,40 TL kısa vadeli ilk eşikleri oluşturacak.
Fiyat seviyelerinin yanı sıra Brent petrolün 85–90 dolar bandındaki hareketi, Hürmüz Boğazı’ndan tanker geçişleri, dış hat yolcu talebi ve iki şirketin ikinci çeyrek finansal sonuçları yatırımcının sonraki gündemini belirleyecek.
