Amerika Birleşik Devletleri ile İsrail ve İran arasındaki gerilim durmaksızın tırmanıyor. Küresel şirketler güvenlik endişeleriyle Orta Doğu uçuşları için birbiri ardına frene bastı. Körfez merkezli taşıyıcılar iptallerin yarattığı büyük boşluğu doldurmak amacıyla kendi kapasitelerini artırıyor. Nitekim piyasalar havacılık sektöründeki artan jeopolitik riskleri çok daha yakından fiyatlıyor.
Reuters tarafından paylaşılan güncel havayolu verileri transit krizini tüm şeffaflığıyla açıkça ortaya koyuyor. Öte yandan Avrupa ile Asya arasındaki uçuşlar askeri çatışma risklerinden özenle kaçınıyor. Havayolları kilit konumdaki bölgesel seferler için kullanılan transit koridorları tamamen rotalarından çıkarıyor. Dolayısıyla bölgesel hava sahalarındaki güvenlik riskleri yatırımcılar için endişe verici boyutlara ulaşıyor.
İptal dalgası Asya ve Avrupa taşıyıcılarını derinden vuruyor
Birçok Avrupalı ve Kuzey Amerikalı taşıyıcı mevcut iptal sürelerini belirgin şekilde uzattı. Asyalı şirketler Dubai, Bağdat, Erbil, Tel Aviv ve Beyrut seferlerini kalıcı durdurdu. Bununla birlikte şirketler Doha, Riyad ve Abu Dhabi rotalarını da riskli listeye ekledi. Sonuç olarak yatırımcılar yolcu talebindeki ani düşüşü büyük bir endişeyle aralıksız izliyor.
Yunanistan merkezli Aegean Airlines yatırımcıları şaşırtan yepyeni bir uçuş takvimi duyurdu. Şirket Dubai seferlerini 31 Ağustos tarihine kadar kendi listelerinden tamamen sildi. Yönetim Erbil ve Bağdat yönündeki Orta Doğu uçuşları için takvimi 2 Temmuz tarihine erteledi. Buna karşın firma Tel Aviv seferlerinin sadece küçük bir kısmını yeniden başlattı.
Pegasus ve Lufthansa bilet satışlarını tamamen dondurdu
Türkiye merkezli Pegasus güvenlik tedbirleri kapsamında son derece sert önlemler aldı. Havayolu şirketi Irak, İran, Kuveyt ve Bahreyn rotalarındaki yolculukları kesinlikle askıya aldı. Ayrıca şirket Riyad, Abu Dhabi ve Sharjah seferlerini haziran başına kadar durdurdu. Nitekim piyasalar dev iptaller üzerinden bölgesel turizmin ciddi anlamda yara almasını bekliyor.
Almanya merkezli Lufthansa Group kriz yönetiminde piyasadaki en muhafazakar tavrı sergiledi. Dev grubun çatısı altındaki Swiss ve Austrian Airlines riskli bölgeden hızla çekildi. Brussels Airlines ile ITA Airways de benzer şekilde operasyonlarını büyük oranda kesti. Sonuç olarak Bağdat, Erbil ve Dubai rotalarındaki bilet satışları borsalarda tamamen durdu.
Avrupalı devler ekim ayına kadar bölgeye uçmuyor
Lufthansa Group Abu Dhabi, Beyrut ve Amman varışlı uçuşları da süresiz dondurdu. Yöneticiler Tahran ve Riyad seferlerini ekim ayına kadar şirket takvimlerinden kesin olarak çıkardı. Diğer yandan düşük maliyetli taşıyıcı Eurowings Erbil operasyonlarını 22 Haziran tarihine öteledi. Nitekim şirket Dubai, Abu Dhabi ve Amman seferlerini 24 Ekim tarihine sarkıttı.
Fransa merkezli Air France Orta Doğu uçuşları krizine hiç beklemeden hızla dahil oldu. Şirket Tel Aviv, Beyrut ve Dubai operasyonlarını 3 Haziran tarihine kadar kaldırdı. Bununla birlikte Hollandalı KLM Riyad, Dammam ve Dubai seferlerini 28 Haziran gününe erteledi. Dolayısıyla yatırımcılar küresel pazardaki iki büyük taşıyıcının borsa performansını çok yakından takip ediyor.
Asya ve Amerika şirketleri krizden asla kaçamıyor
Japonya’nın öncü hava yolu firması Japan Airlines krizden etkilenen diğer bir büyük aktör oldu. Şirket Tokyo ile Doha arasındaki karşılıklı seferleri temmuz sonuna kadar kesinlikle kesti. Ayrıca Singapore Airlines Dubai hizmetlerini 2 Ağustos tarihine kadar resmen askıya aldı. Nitekim söz konusu kısıtlamalar Asyalı yatırımcılar için sektördeki arz şokunu hızla derinleştiriyor.
Kuzey Amerika kıtasında Air Canada bölgeye yönelik güvenlik önlemlerini belirgin ölçüde artırdı. Kanadalı taşıyıcı Tel Aviv ve Dubai biletlerini 7 Eylül tarihine kadar iptal etti. Öte yandan İngiliz British Airways Dubai, Doha ve Tel Aviv dönüşlerini hızla öteledi. Şirket bölgesel destinasyonlar için hedef tarihi 1 Ağustos olarak yatırımcılarına kesin dille netleştirdi.
British Airways yetkilileri operasyonlar başladığında dahi sefer sayılarını azaltacaklarını yatırımcılara açıkça duyurdu. Finnair, LOT Polish Airlines ve Royal Air Maroc da benzer temkinli stratejiler izliyor. Ayrıca Malezya merkezli Malaysia Airlines önümüzdeki aylar için önemli kapasite kesintileri açıkladı. Sonuç olarak Orta Doğu uçuşları küresel havacılık ekosisteminde çok büyük bir sarsıntı yaratıyor.
