ABD borsaları pazartesi günü erken saatlerdeki kayıplarını telafi ederek sert bir yükseliş yaşadı. Trump, İran’ın enerji santrallerine yönelik tehdit ettiği saldırıları erteleyerek Ortadoğu’daki savaşın tırmanacağı yönündeki korkuları hafifletti. Bu jeopolitik yumuşamayla birlikte yatırımcıların odağındaki Dow Jones piyasalarda günün parlayan yıldızı oldu.
Dow Jones Sanayi Endeksi yüzde 1,4 oranında artarak yaklaşık 600 puan değer kazandı. S&P 500 ve teknoloji ağırlıklı Nasdaq Bileşik endeksi ise sırasıyla yüzde 1,1 ve yüzde 1,2 oranında yükseldi. Trump’ın İran ile yapılan çok iyi ve verimli görüşmeler sayesinde askeri saldırıları erteleme talimatı vermesi moralleri anında düzeltti.
Dow Jones ve piyasalarda gerilim düştü
Hafta sonu şiddetlenen savaş söylemleri piyasalardaki korkuyu artırmıştı. Trump, cumartesi günü İran’a bir ültimatom vererek Hürmüz Boğazı’nın 48 saat sonra kapalı kalması halinde saldırı emri vereceğini söylemişti. Pazartesi günü ise Tahran bölgede yeni saldırılar başlattı ancak erteleme kararı hisse senetlerinde güçlü bir toparlanma yarattı.
Petrol fiyatları, Trump’ın paylaşımının ardından sabah saatlerindeki kazanımlarını geri vererek sert bir düşüş yaşadı. Batı Teksas türü ham petrolün varil fiyatı yüzde 7 oranında değer kaybetti ve 91 dolar civarında işlem gördü. Küresel gösterge Brent ham petrolü ise daha erken saatlerde 113 doları aşmıştı, sonrasında 103 dolar seviyelerine geriledi.
Tahran iddiaları yalanladı ancak Dow Jones yükselişi sürdürdü
Altın vadeli işlemleri düşüş seyrini sürdürdü ancak kayıplarını bir miktar azalttı. Geleneksel güvenli liman varlığı, artan enflasyon baskılarının Fed’in faiz indirimlerini bekleterek erteleyebileceği endişesiyle pazartesi günü erken saatlerde 2026 yılındaki tüm kazanımlarını silmişti. Bu dalgalanma sırasında hisse senedi piyasaları ise direncini korudu.
Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı bir paylaşımda düşmanlıklara tam ve kesin bir çözüm bulmak amacıyla son iki gündür süren görüşmelerin oldukça verimli geçtiğini belirtti. Hafta boyunca devam edecek bu görüşmelerin tonuna dayanarak Pentagon’a İran güç santrallerine yönelik askeri saldırıları beş gün süreyle erteleme talimatı verdiğini duyurdu.
Anlaşma ihtimali masaya geldi
Ancak İran devlet medyası, Tahran’ın ABD ile doğrudan bir görüşme yapmadığını bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü herhangi bir görüşme yapıldığı iddialarını reddetti ve ülkenin Hürmüz Boğazı hakkındaki tutumunun aynen korunduğunu ifade etti. Wall Street Journal gazetesinin haberine göre İran’ın Fars haber ajansı da doğrudan veya dolaylı hiçbir iletişim olmadığını aktardı.
Fars haber ajansı, İran’ın Batı Asya’daki benzer tesislere yönelik misilleme tehditlerinin ardından Trump’ın hedef almaktan geri adım attığını ekledi. Trump ise daha sonra Air Force One uçağının dışında gazetecilere yaptığı açıklamada çok güçlü görüşmeler yaptıklarını ve anlaşma konusunda büyük uzlaşma noktaları bulunduğunu söyledi.
Petrol fiyatlarında düşüş beklentisi
Gerçek bir anlaşma yapma ihtimalinin bulunduğunu ancak hiçbir şeyin garantisini vermediğini vurgulayan Trump, son görüşmelerin amacının nükleer bomba görmemek olduğunu açıkladı. ABD’nin İran’da üst düzey bir yetkiliyle konuştuğunu belirten Trump, bu kişinin İran’ın Dini Lideri Mücteba Hamaney olmadığını ifade etti.
Vital Knowledge analistleri, çatışmalar hemen bitse bile son birkaç haftanın ekonomik yansımalarının süreceğini kaydetti. Ancak en azından artık bir çözüm ufku göründüğünü belirterek yatırımcıları rahatlattı. Ortadoğu kaynaklı bu belirsizliğin dağılması, finansal piyasalardaki güven ortamını da hızlıca tazeledi.
Hürmüz boğazı krizinde yeni perde
Trump daha önce Tahran’ın pazartesi gecesine kadar Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaması halinde İran’ın enerji altyapısını vurmakla tehdit etmişti. Dünya deniz taşımacılığının beşte birinin geçtiği bu dar su yolu, çatışmada kritik bir parlama noktası haline gelmişti. Gemilere yönelik olası saldırı hayaleti trafiği durma noktasına getirmişti.
Küresel ekonominin görünümünü karartan bu durum, ülkeleri temel enerji ithalatından mahrum bırakma tehlikesi yaratmıştı. Petrol fiyatlarındaki sert yükselişin enflasyon şoklarına yol açacağı ve merkez bankalarının faiz artırımlarına gidebileceği endişeleri geniş bir yankı uyandırmıştı. Trump ise pazartesi günü yaptığı açıklamada İran ile anlaşmaya varılması halinde petrol fiyatlarının bir taş gibi düşeceğini öngördü.
Küresel piyasalarda yön arayışı
Trump yönetimi, denizde bulunan İran petrolüne yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırmak da dahil olmak üzere petrol fiyatlarını düşürmek için çeşitli adımlar attı. Sistemde mümkün olduğunca çok petrol olmasını istediğini söyleyen Trump, Hürmüz Boğazı’nın ortaklaşa kontrol edileceğini ve işe yararsa çok yakında yeniden açılacağını belirtti. Ortadoğu’da gerilimin azalacağı umutlarıyla petrol fiyatları sert bir düşüş yaşadı.
Küresel gösterge Brent petrol vadeli işlemleri son olarak yüzde 7,7 değer kaybetti ve varil başına 98,21 dolara geriledi. ABD Batı Teksas türü ham petrol vadeli işlemleri ise yüzde 7,8 düşerek varil başına 90,55 dolara indi. Dow Jones endeksinde yaşanan bu güçlü toparlanma, jeopolitik risklerin azalmasıyla birlikte küresel piyasaların yıllık görünümüne pozitif bir ivme kazandırdı. Petrol fiyatlarındaki bu geri çekilme ve enflasyonist baskıların hafifleme sinyalleri, önümüzdeki aylarda merkez bankalarının faiz indirim döngüsünü destekleyerek borsalardaki uzun vadeli yükseliş trendini güçlendirecek gibi görünüyor.
