Orta Doğu eksenli petrol krizi küresel ekonomiyi derinden sarsıyor. Enerji koridorlarından gelen sert haberler fiyatları anında uçurdu. Yatırımcılar şimdi yeni abluka kararlarının faturasına odaklandı. Küresel piyasalar yaklaşan fırtınaya hazır mı?
Trump tartışmaların merkezindeki Hürmüz Boğazı için düğmeye bastı. Trump yönetimi İran hedeflerine yönelik sert bir abluka planlıyor. ABD boğazı kullanan bütün kargolara yüzde 20 harç uygulayacak. Alınan kararlar petrol yatırımcısını büyük bir paniğe sürükledi.
Fiyat tablolarında panik alımları hemen göze çarpıyor. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 8,64 gibi büyük bir sıçrama yaşadı. Varil fiyatı hızla 82,58 dolara kadar tırmandı. Aynı saatlerde ABD tipi WTI petrol de yüzde 8,46 yükseldi.
Washington yönetimi boğazın güvenlik sorumluluğunu artık tek başına alıyor. Trump sağlanan güvenlik hizmetinin kesinlikle bedelsiz olmayacağını açıkladı. ABD yönetimi operasyon maliyetlerini doğrudan ticari gemilerden tahsil edecek. Kesilecek yüzde 20 oranındaki ücretin faturası kime çıkacak?
Deniz trafiğinde karanlık geçişler artıyor
Uygulanacak abluka doğrudan İran bandıralı gemileri hedef alıyor. Amerikan donanması Tahran ile ticaret yapan müşterilerin geçişlerini kesinlikle engelleyecek. Uzmanlar küresel enerji sevkiyatlarının ciddi oranda yavaşlayacağını öngörüyor. Navlun maliyetlerindeki artış tüketici fiyatlarını vuracak mı?
Enerji piyasasının gözü boğazdan geçen gemi sayılarında. Kpler şirketinin açıkladığı son veriler tehlikenin boyutunu gösteriyor. Boğazdaki ticari seferler hafta sonunda tam yüzde 52 azaldı. Tankerler takip edilmemek için konum sinyallerini tamamen kapatıyor.
Gemiciler bölgede karanlık geçiş olarak bilinen hayalet rotaları kullanıyor. İran yönetimi mevcut koşullarda boğazdan geçişin imkansızlaştığını savunuyor. Washington ise kritik su yolunun sürekli açık tutulacağını ilan etti. Askeri çatışmalar nakliye güvenliğini daha ne kadar tehdit edecek?
Karşılıklı misillemeler petrolü ateşledi
ABD ordusu hafta sonu yaklaşık 140 farklı hedefi bombaladı. İran ise pazartesi sabahına kadar Körfez ülkelerindeki üsleri vurdu. Amerikan altyapı tesisleri füze saldırılarının doğrudan hedefi oldu. Çatışmaların şiddeti enerji taşımacılığını derinden sarsıyor.
İran Devrim Muhafızları iki farklı ticari gemiye el koydu. Yetkililer söz konusu gemilerin yasa dışı güzergâh kullandığını iddia etti. Tahran yönetimi barış anlaşmasının resmen kriz aşamasına girdiğini duyurdu. Trump ise diplomatik anlaşmanın artık tamamen sona erdiğini belirtti.
Petrol fiyatları neden tarihi zirveleri göremedi
Jeopolitik risk primi petrol fiyatlarını sürekli yukarı itiyor. Rakamlar şubat sonunda başlayan savaşın etkilerinden halen uzak. Fiyatlar mart ayında görülen 100 dolar seviyelerinin altında kalıyor. Vadeli işlem piyasaları aralık ayı için 80 doları fiyatlıyor.
Piyasalar boğazın tamamen kapanmasını şimdilik ana senaryo görmüyor. Küresel petrol arzının eskiden güçlü olması fiyat artışlarını sınırlamıştı. Aradan geçen beş aylık süreç stokları ciddi anlamda eritti. Kamu ve özel sektör rezervleri önemli ölçüde azaldı.
Çin dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı konumunda bulunuyor. Asya devinin alımlarındaki toparlanma fiyatları daha da yukarı çekebilir. Olası arz kesintileri piyasada şok dalgaları yaratır mı?
Petrol krizi borsada hisseleri vuracak mı
Artan enerji maliyetleri Türkiye ekonomisi için büyük risk taşıyor. Enflasyon ve cari açık tehlikesi yeniden masaya geliyor. Yatırımcılar Borsa İstanbul pazarında ulaştırma ve petrokimya hisselerini yakından izliyor. Rafineri şirketleri yaşanan krizden nasıl bir sonuç çıkaracak?
THYAO ve PGSUS için yakıt giderleri hayati önem taşıyor. Petrol maliyetlerinin yüksek kalması havacılık sektöründe baskıyı kesinlikle artıracak. Şirketlerin riskten korunma işlemleri kısa vadede hayat kurtarabilir. Yükselişin kalıcı olması durumunda kârlılık oranları düşer mi?
Analistler TUPRS cephesinde yüksek fiyatların etkisini iki yönlü değerlendiriyor. Ham petrol fiyatlarındaki hızlı tırmanış stok kazancı yaratıyor. Rafineri marjları ve ürün fiyatları arasındaki makas asıl belirleyici olacak. Motorin ve jet yakıtındaki olası arz sıkıntısı marjları destekleyebilir.
PETKM hisselerinde artan maliyetler üretim giderlerini doğrudan yukarı çekiyor. Petrokimya ürün fiyatlarının hammadde maliyetlerine paralel artması gerekiyor. Fiyatlar aynı hızda artmazsa şirketin kâr marjları daralabilir. Yatırımcılar artan maliyetleri fiyatlamaya başladı mı?
Petrol fiyatlarında yeni direnç seviyeleri test edilecek
Brent petrol 80 doları aşarak kritik bir eşiği geçti. Piyasalar kısa vadeli fiyatlamalarda 82 ile 83 dolar bölgesini izliyor. Fiyatların buralarda kalıcı olması halinde piyasa 85 doları test edecek. Boğazdaki trafiğin tamamen durması fiyatları nereye taşıyacak?
Yeni saldırı haberleri fiyatlardaki yükseliş ivmesini kesinlikle hızlandıracak. Gemilerin normal geçişlerine başlaması ise piyasadaki ateşi biraz söndürebilir. Yüzde 20 oranındaki ücret planının iptali risk primini düşürecektir. Salı günü yatırımcılar ulaştırma hisselerini sıkı takibe alacak.
